ضربالمثلهای فارسی
از ویکیگفتاورد
آ - الف - ب - پ - ت - ث - ج - چ - ح - خ - د - ذ - ر - ز - ژ - س - ش - ص - ض - ط - ظ - ع - غ - ف - ق - ک - گ - ل - م - ن - و - ه - ی
[ویرایش] آ
- «آب از دستش نمیچکه.»
- «آب از سرچشمه گلآلوده.»
- «آب از آب تکان نمیخوره.»
- «آب از سرش گذشته.»
- «آب از آب تکان نخورد.»
- «آب پاکی روی دستش ریخت.»
- «آب در کوزه و ما تشنهلبان میگردیم.»
- «آب را گلآلود میکنه که ماهی بگیره.»
- «آب را باید از سرچشمه بست.»
- «آب زیر پوستش افتاده.»
- «آب که یه جا بمونه، میگنده.»
- «آبکش رو نگاه کن که به کفگیر میگه تو سه سوراخ داری.»
- «آب که از سر گذشت، چه یک ذرع چه صد ذرع ـ چه یک نی چه صد نی.»
- «آب که سر بالا میره، قورباغه ابوعطا میخونه.»
- «آب گرونتر از بنزین شد.»
- «آب نمیبینه و گرنه شناگر قابلیه.»
- «آبی از او گرم نمیشه.»
- «آتش که گرفت، خشک و تر میسوزد.»
- «آخر شاه منشی، کاهکشی است.»
- «آخوندنباتی یعنی کشک»
- «آخوند نباشد درد و غم»
- «آدم، آ هست و دم.»
- «آدم از کوچکی بزرگ میشود.»
- «آدم با کسی که علی گفت، عمر نمیگه.»
- «آدم بد حساب، دوبار میده.»
- «آدم بهکیسهاش نگاه میکند.»
- «آدم پول پیدا میکند، پول، آدم را پیدا نمیکند.»
- «آدم تنبل، عقل چهل وزیر داره.»
- «آدم خودش بمیرد هوادارش نمیرد.»
- «آدم خوش معامله، شریک مال مردمه.»
- «آدم دانا به نیشتر نزند مشت»
- «آدم دست پاچه، کار را دوبار میکنه.»
- «آدم دست پاچه دوبار میشاشه.»
- «آدم زنده، زندگی میخواد.»
- «آدم زنده وکیل وصی نمیخواد.»
- «آدم گدا، اینهمه ادا؟»
- «آدم گرسنه، خواب نان سنگک میبینه.»
- «آدم گرسنه، یاد پلوی عروسیش میافته.»
- «آدم ناشی، سرنا را از سر گشادش میزنه.»
- «آردها مونو بیختیم، الکها مونو آویختیم.» (آرد خود را بیختیم، آردبیز را آویختیم.)
- «آرزو بر جوانان عیب نیست.»
- «آستین نو، پلو بخور»
- «آسوده کسی که خر نداره// از کاه و جوش خبر نداره.»
- «آسیا به نوبت.»
- «آسه برو آسه بیا که گربه شاخت نزنه.»
- «آشپز که دوتا شد، آش یا شوره یا بینمک.» (آشپز که دوتا شد ،آش یا شور میشه یا بینمک )
- «آش با جاش.»
- «آش نخورده و دهن سوخته.»
- «آش اینجا لواش اینجا کجا برم به از اینجا.»
- «آفتابه خرج لحیمه.»
- «آفتابه لگن هفت دست، شام و ناهار هیچی.»
- «آفتابه و لولهنگ هر دو یک کار میکنند، اما قیمتشان موقع گرو گذاشتن معلوم میشه.»
- «آمدم ثواب کنم، کباب شدم.»
- «آمد زیر ابروشو برداره، چشمش را کور کرد.»
- «آمدی جانم به قربانت ولی حالا چرا» شهریار
- «آنان که غنیترند، محتاجترند.» ~ سعدی
- «آنچه دلم خواست نه آن شد// آنچه خدا خواست همان شد.»
- «آنرا که حساب پاک است، از محاسبه چه باک است؟»
- «آنقدر بارکن که بکِشد، نه آنقدر که بکُشد»
- «آنقدر بایست، تا علف زیر پات سبز بشه.»
- «آنقدر سمن هست، که یاسمن توش گمه.»
- «آنقدر مار خورده که افعی شده.»
- «آن ممه را لولو برد.»
- «آنوقت که جیکجیک مستانت بود، یاد زمستانت نبود؟»
- «آن یکی میگفت اشتر را که هی// از کجا میآیی ای فرخندهپی// گفت: از حمام گرم کوی تو// گفت: خود پیداست از زانوی تو»
- «آواز دهل شنیدن از دور خوشه.»
[ویرایش] الف
- «ابر و باد و مه و خورشید و فلک در کار اند// تا تو نانی به کف آری و به غفلت نخوری» سعدی
- «اجاره نشین خوش نشینه.»
- «ارث خرس به کفتار میرسه.»
- «ارزان خری، انبان خری.»
- «از آب کره میگیره.»
- «از آب گذشتهاست.»
- «از آب گل آلود ماهی میگیره.»
- «از اسب افتادهایم، اما از اصل نیفتادهایم.»
- «از اونجا مونده، از اینجا رونده.»
- «از اون نترس کههای و هوی داره، از اون بترس که سر به تو داره.»
- «از این امامزاده کسی معجزه نمیبینه.» یا «این امامزاده کور میکنه ولی شفا نمیده.»
- «از این دم بریده هر چی بگی برمیاد.»
- «از این ستون به آن ستون فرجه.»
- «از بیکفنی زندهایم.»
- «از تو حرکت، از خدا برکت.»
- «از حق تا ناحق چهار انگشت فاصلهاست.»
- «از خر افتاده، خرما پیدا کرده.»
- «از خرس موئی کندن، غنیمته.»
- «از خر میپرسی چهارشنبه کیه؟»
- «از خودت گذشته، خدا عقلی به بچههات بده.»
- «از درد لاعلاجی به خر میگه خانمباجی.»
- «از دور دل و میبره، از جلو زهره رو.»
- «از سه چیز باید حذر کرد، دیوار شکسته، سگ درنده، زن سلیطه.»
- «از شما عباسی، از ما رقاصی.»
- «از کوزه همان برون تراود که در اوست.» ((گر دایره کوزه ز گوهر سازند))
- «از کیسه خلیفه میبخشه.»
- «از گدا چه یک نان بگیرند و چه بدهند.»
- «از گیر دزد در آمده، گیر رمال افتاد.»
- «از ماست که بر ماست.»
- «از مال پس است و از جان عاصی.»
- «از مردی تا نامردی یک قدم است.»
- «از من بدر، به جوال کاه.»
- «از نخورده بگیر، بده به خورده.»
- «از نو کیسه قرض مکن، قرض کردی خرج نکن.»
- «از هر چه بدم اومد، سرم اومد.»
- «از هول هلیم افتاد توی دیگ.»
- «از یک گل بهار نمیشه.»
- «از این گوش میگیره، از آن گوش در میکنه.»
- «اسباب خونه به صاحبخونه میره.»
- «اسب پیشکشیرو، دندوناشو نمیشمرند.»
- «اسب تازی در طویله گر ببندی پیش خر// رنگشان همگون نگردد، طبعشان همگون شود» میرزا حبیب روحی
(اسب و خر را که یک جا ببندند، اگر همبو نشند همخو میشند.)
- «اسب ترکمنی است، هم از توبره میخوره هم ازآخور.»
- «اسب دونده جو خود را زیاد میکنه.»
- «اسب را گم کرده، پی نعلش میگرده.»
- «اسبها را نعل میکردند، کک هم پایش را بلند کرد.»
- «استاد علم!- این رنگ بهعلم نبود.» (اوسا علم! این یکی رو بکش قلم!)
- «استخری که آب نداره، این همه قورباغه میخواد چهکار؟»
- «استخوان لای زخم گذاشتن.»
- «اصل کار بر و روست، کچلی زیر موست.»
- «افادهها طبق طبق سگها به دورش وق وق.»
- «افتادگی آموز اگر طالب فیضی// هرگز نخورد آب زمینی که بلند است» پوریای ولی
- «اکبر ندهد، خدای اکبر بدهد.»
- «اگر بیلزنی، باغچه خودت را بیل بزن.»
- «اگر برای من آب نداره، برای تو که نان داره.»
- «اگر چاه آب ندارد، برای مقنی نان دارد.»
- «اگه باباشو ندیده بود، ادعای پادشاهی میکرد.»
- «اگر بپوشی رختی، بنشینی به تختی، تازه میبینمت بچشم آن وختی.»
- «اگه پشیمونی شاخ بود، فلانی شاخش به آسمان میرسید.»
- «اگر تو مرا عاق کنی، منهم ترا عوق میکنم.»
- «اگر جراحی، پیزی خودتو جا بنداز.»
- «اگر خدا بخواهد، از نر هم میدهد.»
- «اگه خالهام ریش داشت، آقا دائیم بود.»
- «اگه خیر داشت، اسمشو میگذاشتند خیرالله.»
- «اگر دانی که نان دادن ثواب است// تو خود میخور که بغدادت خرابست.»
- «اگه دعای بچهها اثر داشت، یک معلم زنده نمیموند.»
- «اگه زاغی کنی، زیقی کنی، میخورمت.»
- «اگه زری بپوشی، اگر اطلس بپوشی، همون کنگر فروشی.»
- «اگر علی ساربان است، میداند شتر را کجا بخواباند.»
- «اگه کلاغ جراح بود، ماتحت خودشو بخیه میزد.»
- «اگه لالائی بلدی، چرا خوابت نمیبره.»
- «اگه لر به بازار نره بازار میگنده.»
- «اگه مردی، سر این دسته هونگ (هاون) و بشکن.»
- «اگه بگه ماست سفیده، من میگم سیاهه.»
- «اگه مهمون یکی باشه، صاحبخونه براش گاو میکشه.»
- «اگه نخوردیم نون گندم، دیدیم دست مردم.»
- «اگه نشاشیدی، شب درازه.»
- «اگه نی زنی چرا بابات از حصبه مرد.»
- «اگه هفت تا دختر کور داشته باشه، یکساعته شوهر میده.»
- «اگه همه گفتند نون و پنیر، تو سرت را بگذار زمین و بمیر.»
- «امان از خانهداری، یکی میخری دو تا نداری.»
- «امان از دوغ لیلی، ماستش کم بود آبش خیلی.»
- «اندک اندک خیلی شود و قطره قطره سیلی گردد» سعدی
- «انگور خوب، نصیب شغال میشه.»
- «اولاد، بادام است اولاد اولاد، مغز بادام.»
- «اول بچش، بعد بگو بینمکه.»
- «اول برادریتو ثابت کن، بعد ادعای ارث و میراث کن.»
- «اول بقالی و ماست ترشفروشی.»
- «اول جلو خونه خودت جارو کن بعد خونه همسایه.»
- «اول پیاله و بد مستی.»
- «اول، چاه را بکن، بعد منار را بدزد.»
- «ای آقای کمر باریک، کوچه روشن کن و خانه تاریک.»
- «این بو که میاید بوی کباب نیست بلکه خر داغ میکنند.»
(اینجا گوشت کباب نمیکنند بلکه خر داغ میکنند.) (از دور بوی کباب میاد، از نزدیک خر داغ میکنند.)
- «این تو بمیری، از آن تو بمیریها نیست.»
- «اینجا کاشان نیست که کپه با فعله باشد.»
- «این حرفها برای فاطی تنبون نمیشه.»
- «این قافله تا به حشر لنگ است.»
- «اینکه برای من آوردی، ببر برای خالهات.»
- «اینو که زائیدی بزرگ کن.»
- «این هفتصد دینار، غیر از آن چاردهشاهی است.»
- «اینهمه چریدی دنبهات کو؟»
- «اینهمه خر هست و ما پیاده میریم.»
[ویرایش] ب
- «با آل علی هرکه در افتاد، ور افتاد.»
- «با اون زبون خوشت، با پول زیادت، یا با راه نزدیکت.»
- «با این ریش میخواهی بری تجریش؟»
- «با پا راه بری کفش پاره میشه، با سر کلاه.»
- «با خوردن سیر شدی با لیسیدن نمیشی.»
- «باد آورده را باد میبرد.»
- «با دست پس میزنه، با پا پیش میکشه.»
- «بادنجان بم آفت ندارد.»
- «بادمجان دور قاب چین.»
- «بارون آمد، ترکها بههم رفت.»
- «بار کج به منزل نمیرسد.»
- «با رمال شاعر است، با شاعر رمال، با هر دو هیچکدام با هیچکدام هر دو.»
- «بازی اشکنک داره، سر شکستنک داره.»
- «بازی بازی، با ریش بابا هم بازی.»
- «با سیلی صورت خودشو سرخ نگه میداره.»
- «با کدخدا بساز، ده را بچاپ.»
- «بالا بالاها جاش نیست، پائین پائینها راش نیست.»
- «بالاتو دیدیم، پائینتم دیدیم.»
- «با مردم زمانه سلامی و والسلام.»
- «با نردبان به آسمون نمیشه رفت.»
- «با همین پرو پاچین، میخواهی بری چین و ماچین؟"
- «باید گذاشت در کوزه آبش را خورد.»
- «با یکدست دو هندوانه نمیشود برداشت.»
- «با یک گل بهار نمیشه.»
- «ببینیم و تعریف کنیم.»
- «بچه سر پیری زنگوله پای تابوته.»
- «بچه سر راهی برداشتم پسرم بشه، شوهرم شد.»
- «بخور و بخواب کار منه، خدا نگهدار منه.»
- «بدبخت اگر مسجد آدینه بسازد// یا طاق فرود آید، یا قبله کج آید.»
- «بدهکار رو که رو بدی طلبکار میشه.»
- «برادران جنگ کنند، ابلهان باور کنند.»
- «برادر پشت، برادرزاده هم پشت؛ خواهرزاده را با زر بخر با سنگ بکش»
- «برادری بجا، بزغاله یکی هفتصنار.»
- «برای شکار بچهببر به مغاک ببر باید رفت.»
- «برای کسی بمیر که برات تب کنه.»
- «برای همه مادره، برای ما زنبابا.»
- «برای یک بینماز، در مسجدو نمیبندند.»
- «برای یه دستمال قیصریه رو آتیش میزنه.»
- «بر عکس نهند نام زنگی کافور.»
- «برو کشکتو بساب.»
- «بزک نمیر بهار میاد// کنبزه با خیار میاد.»
- «بز گر از سر چشمه آب میخوره.»
- «بعد از چهل سال گدایی، شب جمعه را گم کرده.»
- «بعد از هفت کره، ادعای بکارت.»
- «بگو نبین، چشممو هم میگذارم، بگو نشنو در گوشمو میگیرم، اما اگر بگی نفهمم، نمیتونم.»
- «بگیر و ببند بده دست پهلوون.»
- «بلبل هفت تا بچه میزاره، شیش تاش سیسکه، یکیش بلبل.»
- «بمیر و بدم.»
- «بنگر که چه میگوید، منگر که، که میگوید!»
- «بوجار لنجونه از هر طرف باد بیاد، بادش میده.»
- «به اشتهای مردم نمیشود نان خورد.»
- «به بهلول گفتند ریش تو بهتره یا دم سگ؟ گفت: اگر از پل جستم ریش من و گرنه دم سگ.»
- «به جای شمع کافوری چراغ نفت میسوزد.»
- «بهر خران چه کاه برند چه زعفران»
- «به درویشه گفتند بساطتو جمع کن، دستشو گذاشت در دهنش.»
- «به روباهه گفتند: شاهدت کیه؟ گفت: دمبم.»
- «به زبون خوش مار از سوراخ در میاد.»
- «به شتره گفتند: شاشت پسه، گفت: چی چیم مثل همه کسه؟»
- «به کچله گفتند: چرا زلف نمیزاری؟ گفت: من از این قرتیگریها خوشم نمیاد.»
- «به کک بنده که رقاص خداست.»
- «به کیشی آمدند به فیشی رفتند.»
- «به گربه گفتند: گهت درمونه، خاک پاشید روش.»
- (به گنجشک گفتند منار تو کونت گفت یه چیزی بگو بگنجه)
- «به مالت نناز که به یک شب بنده، به حسنت نناز که به یک تب بنده.»
- «به ماه میگه تو در نیا من در میام.»
- «به مرغشان کیش نمیشه گفت.»
- «به مرگ میگیره تا به تب راضی بشه.»
- «به هرکجا که روی آسمان همین رنگه.»
- «به یکی گفتند: بابات از گرسنگی مُرد. گفت: داشت و نخورد؟»
- «به یکی گفتند: سرکه هفتساله داری؟ گفت: دارم و نمیدم، گفتند: چرا؟ گفت: اگر میدادم هفت ساله نمیشد.»
- «بیله دیگ، بیله چغندر.»
[ویرایش] پ
- «پا را به اندازه گلیم باید دراز کرد.»
- «پای خروستو ببند، به مرغ همسایه هیز نگو.»
- «پایینپایینها جاش نیست، بالابالاها راش نیست.»
- «پز عالی، جیب خالی.»
- «پس از چهل سال چارواداری، الاغ خودشو نمیشناسه.»
- «پس از قرنی شنبه به نوروز میافته.»
- «پستان مادرش را گاز گرفته.»
- «پسرخاله دسته دیزی.»
- «پسر زائیدم برای رندان، دختر زائیدم برای مردان، موندم سفیل و سرگردان.»
- «پسر کو ندارد نشان از پدر// تو بیگانه خوانش نخوانش پسر.»
- «پشت تاپو بزرگ شده.»
- «پنج انگشت برادرند، برابر نیستند.»
- «پوست خرس نزده میفروشه.»
- «پول است نه جان است که آسان بتوان داد.»
- «پول پیدا کردن آسونه، اما نگهداریش مشکله.»
- «پول حرام، یا خرج شراب شور میشه یا شاهد کور.»
- «پولدارها به کباب، بیپولها به بوی کباب.»
- «پول ما سکه عُمَر داره.»
- «پیاده شو با هم راه بریم.»
- «پیاز هم خودشو داخل میوهها کرده.»
- «پی خر مرده میگرده که نعلش را بکنه.»
- «پیراهن بعد از عروسی برای گل منار خوبه.»
- «پیرزنه دستش به درخت گوجه نمیرسید، میگفت: ترشی بمن نمیسازه.»
- «پیش از آخوند منبر نرو.»
- «پیش رو خاله، پشت سر چاله.»
- «پیش قاضی و معلق بازی.»
[ویرایش] ت
- «تا ابله در جهانه، مفلس درنمیمانه.»
- «تابستون پدر یتیمونه.»
- «تا پریشان نشود کار به سامان نرسد.»
- «تا تریاق از عراق آرند، مار گزیده مرده باشد.»
- «تا تنور گرمه نونو بچسبون.»
- «تا تو فکر خر بکنی ننه، منو در بدر میکنی ننه.»
- «تا چراغ روشنه جونورها از سوراخ میان بیرون.»
- «تا شغال شده بود به چنین سوراخی گیر نکرده بود.»
- «تا کرکس بچهدار شد، مردار سیر نخورد.»
- «تا گفتهای غلام توام، میفروشنت.»
- «تا مار راست نشه توی سوراخ نمیره.»
- «تا نازکش داری نازکن، نداری پاهاتو دراز کن.»
- «تا نباشد چیزکی مردم نگویند چیزها.»
- «تا هستم به ریش تو بستم.»
- «تب تند عرقش زود در میاد.»
- «تخممرغ دزد، شتر دزد میشه.»
- «تخم نکرد، وقتی هم کرد توی کاهدون کرد.»
- «ترب هم جزء مرکبات شده.»
- «ترتیزک خریدم قاتق نونم بشه، قاتل جونم شد.»
- «تره به تخمش میره، حسنی به باباش.»
- «تعارف کم کن و بر مبلغ افزا.»
- «تغاری بشکنه ماستی بریزد// جهان گردد به کام کاسه لیسان.»
- «تف سر بالا، بر میگرده به ریش صاحبش.»
- «تلافی غوره رو سر کوره در میاره.»
- «تنبان مرد که دو تا شد به فکر زن دوم میافته.»
- «تنبل مرو به سایه، سایه خودش میآیه.»
- «تنها به قاضی رفته خوشحال برمیگرده.»
- «تو از تو، من از بیرون.»
- «تو بگو ف من میگم فرحزاد.»
- «توبه گرگ مرگه.»
- «تو که نیزن بودی چرا آقا دائیت از حصبه مرد.»
- «تومون خودمونو میکشه، بیرونمون مردم را.»
- «توی دعوا نون و حلوا خیر نمیکنند.»
- «توی کونش عروسیه»
[ویرایش] ث
- «ثنای خویش گفتن بود از تهیمیانی» (پس از اینهمه مناقب، خجلم خجل پشیمان که...) نظامی
- «ثوابت باشد ای دارای خرمن// اگر رحمی کنی بر خوشهچینی» حافظ
- «ثواب راه بهخانه صاحب خود میبرد.»
[ویرایش] ج
- «جا تره و بچه نیست.»
- «جاده دزد زده تا چهل روز امنه.»
- «جایی نمیخوابه که آب زیرش بره.»
- «جایی که میوه نیست چغندر، سلطان مرکباته.»
- «جواب ابلهان خاموشیست.»
- «جوابهای، هویه.»
- «جوانی کجائی که یادت بخیر.»
- «جوجه را آخر پائیز میشمرند.»
- «جوجه همیشه زیر سبد نمیمونه.»
- «جون به عزرائیل نمیده.»
- «جهود، خون دیده.»
- «جهود، دعاش را آورده.»
- «جیبش تار عنکبوت بسته.»
- «جیگر جیگره، دیگر دیگره.»
- «جهان ديدن به از جهان خوردن است.»
[ویرایش] چ
- «چار دیواری اختیاری.»
- «چاقو دسته خودشو نمیبره.»
- «چاهکن همیشه ته چاهه.»
- «چاه مکن بهر کسی، اول خودت، دوم کسی.»
- «چاه نکنده منار دزدیده.»
- «چرا توپچی نشدی.»
- «چراغی که به خانه رواست، به مسجد حرام است.»
- «چراغی را که ایزد برفروزد هر آنکس پف کند ریشش بسوزد.»
- «چشیده خور بدتر از میراث خوره.»
- «چشم داره نخودچی، ابرو نداره هیچی.»
- «چشمش آلبالو گیلاس میچینه.»
- «چشمش هزار کار میکنه که ابروش نمیدونه.»
- «چغندر گوشت نمیشه، دشمنم دوست نمیشه.»
- «چنار در خونهشونو نمیبینه.»
- «چنین است رسم سرای درشت»
- «چوب خدا صدا نداره، هر کی بخوره دوا نداره.»
- «چوب دو سر طلاست.»
- «چوب را که برداری، گربه دزده فرار میکنه.»
- «چوب معلم گله، هر کی نخوره خله.»
- «چو به گشتی، طبیب از خود میازار// چراغ از بهر تاریکی نگهدار.» (...که بیماری توان بودن دگر بار) سعدی
- «چو دخلت نیست خرج آهستهتر کن// که میگویند ملاحان سرودی// اگر باران به کوهستان نبارد// به سالی دجله گردد خشک رودی»
- «چه خوشست دوشاب فروشی، هیچکس نخرد خودت بنوشی.»
- «چه عزائیست که مردهشور هم گریه میکنه.»
- «چه علی خواجه، چه خواجه علی.»
- «چه مردی بود کز زنی کم بود.» (چو از راستی بگذری خم بود...) عنصری
- «چیزی که شده پاره، وصله ور نمیداره.»
- «چیزی که عوضداره گلهنداره.»
[ویرایش] ح
- «حسنی به مکتب نمیرفت وقتی میرفت جمعه میرفت.»
- «حرف حق تلخ است.»
- «حرف ٫حرف می اره .اسمان برف می اره»
[ویرایش] خ
- «خار را در چشم دیگران میبینه و تیر را در چشم خودش نمیبینه.»
- «خاشاک به گاله ارزونه، شنبه به جهود.»
- «خاک خور و نان بخیلان مخور.» ((خار نهای زخم ذلیلان مخور...)) نظامی
- «خاک کوچه برای باد سودا خوبه.»
- «خال مهرویان سیاه و دانه فلفل سیاه// هر دو جانسوزند اما این کجا و آن کجا؟»
- «خالهام زائیده، خالهزام هو کشیده.»
- «خاله را میخواهند برای درز و دوز و گرنه چه خاله چه یوز.»
- «خاله سوسکه به بچهاش میگه: قربون دست و پای بلوریت.»
- «خانهای را که دو کدبانوست، خاک تا زانوست.»
- «خانه اگر پر از دشمن باشه بهتره تا خالی باشه.»
- «خانه خرس و بادیه مس؟»
- «خانه داماد عروسیست، خانه عروس هیچ خبری نیست.»
- «خانه قاضی گردو بسیاره اما شماره داره.»
- «خانه کلیمی نرفتم وقتی هم رفتم شنبه رفتم.»
- «خانه نشینی بیبی از بیچادریست.»
- «خانه همسایه آش میپزند بمن چه؟»
- «خدا به آدم گدا، نه عزا بده نه عروسی.»
- «خدا برف را به اندازه بام میده.»
- «خدا جامه میدهد کو اندام؟ نان میدهد کو دندان؟»
- «خدا خر را شناخت، شاخش نداد.»
- «خدا داده بما مالی، یک خر مانده سه تا نالی (نعلی).»
- «خدا دیرگیره، اما سختگیره.»
- «خدا را بنده نیست.»
- «خدا روزیرسان است، اما اِهنی هم میخواد.»
- «خدا سرما را بقدر بالاپوش میده.»
- «خدا شاهدیواری خراب کنه که این چالهها پر بشه.»
- «خدا گر ببندد زحکمت دری// بهرحمت گشاید در دیگری.»
- «خدا میان دانه گندم خط گذاشته.»
- «خدا میخواهد بار را به منزل برساند من نه، یک خر دیگه.»
- «خدا نجار نیست اما در و تخته رو خوب بهم میندازه.»
- «خدا وقتی بخواد بده، نمیپرسه تو کی هستی؟»
- «خدا وقتیها میده، ور ور جماران هم،ها میده.»
- «خدا همه چیز را به یک بنده نمیده.»
- «خدا همونقدر که بنده بد داره، بنده خوب هم داره.»
- «خدایا آنکه را عقل دادی چه ندادی و آنکه را عقل ندادی چه دادی؟» ~ خواجه عبدالله انصاری
- «خدا یه عقل زیاد بتو بده یه پول زیاد بمن.»
- «خر، آخور خود را گم نمیکنه.»
- «خراب بشه باغی که کلیدش چوب مو باشه.»
- «خر است و یک کیله جو.»
- «خر از لگد خر ناراحت نمیشه.»
- «خربزه شیرین مال شغاله.»
- «خربزه که خوردی باید پای لرزش هم بشینی.»
- «خربزه میخواهی یا هندوانه: هر دو وانه.»
- «خر بیارو باقلا بار کن.»
- «خر، پایش یک بار به چاله میره.»
- «خرج که از کیسه مهمان بود// حاتم طایی شدن آسان بود.»
- «خر چه داند قیمت نقل و نبات؟»
- «خر خالی یرقه میره.»
- «خر، خسته؛ صاحب خر، ناراضی.»
- «خر خفته جو نمیخوره.»
- «خر را با آخور میخوره، مرده را با گور.»
- «خر را جایی میبندند که صاحب خر راضی باشه.»
- «خر را که به عروسی میبرند، برای خوشی نیست برای آبکشی است.»
- «خر را گم کرده پی نعلش میگرده.»
- «خر، رو به طویله تند میره.»
- «خر سواری را حساب نمیکنه.»
- «خرس، تخم میکنه یا بچه؟ از این دم بریده هر چی بگی برمیاد.»
- «خرس در کوه، بو علی سیناست.»
- «خرس شکار نکرده رو پوستشو نفروش.»
- «خر، سی شاهی، پالون دوزار.»
- «خر کریم را نعل کردن.»
- «خر که جو دید، کاه نمیخوره.»
- «خر، که علف دید گردن دراز میکنه.»
- «خر گچکش روز جمعه از کوه سنگ میاره.»
- «خر لخت را پالانشو بر نمیدارند.»
- «خر ما از کرگی دم نداشت.»
- «خر نر را از تخمش میشناسند.»
- «خر ناخنکی صاحب سلیقه میشود.»
- «خروار نمکه، مثقال هم نمکه.»
- «خر وامانده معطل چشه.»
- «خر، همان خره پالانش عوض شده.»
- «خریت ارث نیست بهره خدادادهس.»
- «خری که از خری وابمونه باید یال و دمشو برید.»
- «خوشبخت آنکه خورد و کِشت، بدبخت آنکه مرد و هِشت.»
- «خواب پاسبان، چراغ دزده.»
- «خواست زیر ابروشو برداره، چشماشو کور کرد.»
- «خواهر شوهر، عقرب زیر فرشه.»
- «خواهی نشوی رسوا همرنگ جماعت شو.»
- «خوبی لر به آنست که هر چه شب گوید روز نه آنست.»
- «خودتو خسته ببین، رفیقتو مرده.»
- «خودشو نمیتونه نگهداره چطور منو نگه میداره؟»
- «خودم کردم که لعنت بر خودم باد.»
- «خوردن خوبی داره، پس دادن بدی.»
- «خوشا به حال کسانی که مردند و آواز ترا نشنیدند.»
- «خوشا چاهی که آب از خود بر آرد.»
- «خوش بود گر محک تجربه آید به میان// تا سیهروی شود هرکه در او غش باشد»
- «خوش زبان باش در امان باش.»
- «خولی بکفم به که کلنگی بهوا.»
- «یک ده آباد به از صد شهر خراب.»
- «خونسار است و یک خرس.»
- عاقبت / بالاخره «خیاط هم در کوزه افتاد.»
- «خیر در خانه صاحبش را میشناسد.»
- «خیک بزرگ، روغنش خوب نمیشه.»
- «خیلی خوش کت و کونه، راست خیابون هم میره.»
- «خیلی خوش چسه جلوی باد هم میشینه.»
[ویرایش] د
- «دادن به دیوانگی گرفتن به عاقلی.»
- «دارندگیست و برازندگی.»
- «داری طرب کن، نداری طلب کن.»
- «داشتم داشتم حساب نیست، دارم دارم حسابه.»
- «دانا گوشت میخورد نادان چغندر.»
- «دانه فلفل سیاه و خال مهرویان سیاه// هر دو جانسوز است اما این کجا و آن کجا»
- «دایه از مادر مهربانتر را باید پستان برید.»
- «دختر، تخم ترتیزک است.»
- «دختر تنبل، مادر کدبانو را دوست داره.»
- «دختر میخواهی مامش را ببین، کرباس میخواهی پهناش را ببین.»
- «دختر همسایه هر چه چلتر برای ما بهتر.»
- «دختری که مادرش تعریف بکنه برای آقادائیش خوبه.»
- «درازی شاهخانم به پهنای ماهخانم در.»
- «در بیابان گرسنه را شلغم پخته به ز نقره خام.»
- «در بیابان لنگه کفشکهنه، نعمت خداست.»
- «در جنگ، حلوا تقسیم نمیکنند.»
- «در جوانی مستی، در پیری سستی، پس کی خدا پرستی؟»
- «در جهان هرکس که دارد نان مفت// میتواند حرفهای خوب گفت»
- «در جیبش را تار عنکبوت گرفتهاست.»
- «در چهل سالگی طنبور میآموزد در گور استاد خواهد شد.»
- «در خانهات را ببند همسایه تو دزد نکن.»
- «در خانه اگر کس است یکحرف بس است.»
- «در خانه بیعارهها نقاره میزنند.»
- «در خانه مور، شبنمی طوفانست.»
- «در خانه هرچه، مهمان هرکه.»
- «درخت پربار، سنگ میخوره.»
- «درخت کاهلی بارش گرسنگی است.»
- «درخت کج جز به آتش راست نمیشه.»
- «درخت گردکان بهاین بزرگی، درخت خربزه اللهاکبر.»
- «درخت هر چه بارش بیشتر شود، افتادهتر شود.»
- «درد دل خودم کم بود، اینهم غرغر همسایه.»
- «درد، کوه کوه میاد، مومو میره.»
- «در دروازه را میشه بست، اما در دهن مردمو نمیشه بست.»
- «در دنیا همیشه به یک پاشنه نمیچرخه.»
- «در دنیا یه خوبی میمونه یه بدی.»
- «در دیزی وازه، حیای گربه کجا رفته.»
- «در زمستان، الو، به از پلوه.»
- «در زمستان یه جل بهتر از یه دسته گل.»
- «درزی در کوزه افتاد.»
- «در زیر این گنبد آبنوسی، یکجا عزاست یکجا عروسی.»
- «درس ادیب اگر بود زمزمه محبتی// جمعه به مکتب آورد طفل گریزپای را» نظیری نیشابوری
- «در شهر کورها یه چشمی پادشاست.»
- «در شهر نیسواران باید سوار نی شد.»
- «در عفو لذتیست که در انتقام نیست.»
- «در کف هریک اگر شمعی بدی// اختلاف از گفتشان بیرون شدی» مولوی
- «در مجلس خود راه مده همچو منی را// کافسردهدل افسرده کند انجمنی را»
- «درم داران عالم را کرم نیست// کریمان را بدست اندر درم نیست» سعدی
- «در مسجده، نه کندنیست نه سوزوندنی.»
- «در نمک ریختن توی دیگ باید به مرد پشت کرد.»
- «درویش از ده رانده، ادعای کدخدایی کند.»
- «درویش مومیایی، هی میگی و نمیایی.»
- «درویش را گفتند: در دکانتو ببند دهنشو هم گذاشت.»
- «در، همیشه به یک پاشنه نمیگرده.»
- «در هفت آسمان یک ستاره نداره.»
- «دزد، آب گرون میخوره.»
- «دزد بازار آشفته میخواهد.»
- «دزد باش و مرد باش.»
- «دزد به یک راه میرود، صاحب مال به هزار راه.»
- «دزد حاضر و بز حاضر.»
- «دزد ناشی به کاهدون میزنه.»
- «دزدی آنهم شلغم؟»
- «دزدی که نسیم را بدزدد دزد است.»
- «دست از سر کچل ما بردار.»
- «دست به دنبک هر کی بزنی صدا میده.»
- «دست بریده قدر دست بریده را میدونه.»
- «دست بشکند در آستین، سر بشکند درکلاه.»
- «دست بیچاره چون بجان نرسد// چاره جز پیرهن دریدن نیست» سعدی
- «دست بیهنر کفچه گدائیست.»
- «دست پشت سر نداره.»
- «دست پیش را گرفته که پس نیفته.»
- «دستت چربه، بمال سرت.»
- «دستت چو نمیرسد به بیبی// دریاب کنیز مطبخی را»
- «دستت چو نمیرسد به کوکو، خشکه پلو را فرو کو.»
- «دستتنگی بدتر از دلتنگی است.»
- «دست خالی برای تو سر زدن خوبه.»
- «دست در کاسه و مشت در پیشانی.»
- «دست، دست را میشناسه.»
- «دست دکاندار تلخ است.»
- «دست راست را از چپ نمیشناسه.»
- «دستش به خر نمیرسه پالانش را میزند.»
- «دستش به دم گاو بند شده.»
- «دستش به عرب و عجم بند شدهاست.»
- «دستش به دهنش میرسه.»
- «دستش در کیسه خلیفهاست.»
- «دستش را به کمرش گرفته که از بیگی نیفته.»
- «دستش شیرهایست یا دستش چسبناک است.»
- «دستش را توی حنا گذاشت.»
- «دست شکسته به کار میره، دل شکسته بکار نمیره.»
- «دست شکسته وبال گردنه.»
- «دستش نمک نداره.»
- «دست کار دلو نمیکنه و دل کار دستو نمیکنه.»
- «دستش کجه.»
- «دست که بسیار شد برکت کم میشود.»
- «دست ما کوتاه و خرما بر نخیل.» (پای ما لنگ است و منزل بس دراز) حافظ
- «دست ننت درد نکنه.»
- «دست و روت را بشور منم بخور.»
- «دست و رویش را با آب مردهشور خانه شستهاست.»
- «دسته گل به آب داده.»
- «دستی را که حاکم ببره خون نداره یا دیه نداره.»
- «دستی را که نمیتوان برید باید بوسید.»
- «دشمنان در زندان با هم دوست شوند.»
- «دشمن نتوان حقیر و بیچاره شمرد.» (دانی که چه گفت زال با رستم گرد...) سعدی
- «دعا خانه صاحبش را میشناسد.»
- «دعا کن الفبا بمیره یا دعا کن بابات بمیره» ((...وگرنه معلم بسیار است.))
- «دعوا سر لحاف ملانصرالدین بود.»
- «دلاکها که بیکار میشوند سر هم را میتراشند.»
- «دل بیغم دراین عالم نباشد// اگر باشد بنیآدم نباشد»
- «دل سفره نیست که آدم پیش هرکس باز کنه.»
- «دلش درو طاقچه نداره.»
- «دلم خوشه زن بگم اگر چه کمتر از سگم.»
- «دلو همیشه از چاه درست در نمیاد.»
- «دماغش را بگیری جانش در میاد.»
- «دم خروس از جیبش پیداست.»
- «دمش را توی خمره زدهاست.»
- «دندون اسب پیشکشی را نمیشمارند.»
- «دنیا دمش درازه.»
- «دنیا جای آزمایش است، نه جای آسایش.»
- «دنیا، دار مکافاته.»
- «دنیا را آب ببره او را خواب میبره.»
- «دنیا را هر طور بگیری میگذره.»
- «دنیایش مثل آخرت یزیده.»
- «دنیا محل گذره.»
- «دو تا در را پهلوی هم میگذارند برای اینست که به درد هم برسند.»
- «دو خروسبچه از یک مرغ پیدا میشوند، یکی ترکی میخونه یکی فارسی.»
- «دود از کنده بلند میشه.»
- «دود، روزنه خودشو پیدا میکنه.»
- «دو دستماله میرقصه.»
- «دور اول و بدمستی؟»
- «دور دور میرزا جلاله، یک زن به دو شوهر حلاله.»
- «دوری و دوستی.»
- «دوست همهکس، دوست هیچکس نیست.»
- «دوستی به دوستی در، جو بیار زردآلو ببر.»
- «دوستی دوستی از سرت میکنند پوستی؟»
- «دوصد گفته چو نیم کردار نیست.» (برزگی سراسر بهگفتار نیست...) فردوسی
- «دو صد من استخوان باید که صدمن بار بردارد.»
- «دوغ در خانه ترش است.»
- «دوغ و دوشاب در نظرش یکیست.»
- «دو قرت و نیمش باقیه.»
- «دو قرص نان اگر از گندم است و گر از جو// دوتای جامه اگر کهنهاست و گر از نو// چهارگوشه دیوار خود بهخاطر جمع// که کس نگوید از اینجا بخیز و آنجا رو// هزار مرتبه بهتر بنزد ابن یمین// زفر مملکت کیقباد و کیخسرو» ابن یمین
- «ده انگشت را خدا برابر نیافریده.»
- «ده، برای کدخدا خوبه و برادرش.»
- «ده درویش در گلیمی بخسبند و دو پادشاه در اقلیمی نگنجند.» سعدی
- «دهنش آستر داره.»
- «دهنش چاک و بست نداره.»
- «دهن مردم را نمیشود بست.»
- «دهنه جیبش را تار عنکبوت گرفته.»
- «دیده میبینه، دل میخواد.»
- «دیر آمده زود میخواد بره.»
- «دیر زائیده زود میخواد بزرگ کنه.»
- «دیشب همه شب کمچه زدی کو حلوا؟»
- «دیگ به دیگ میگه روت سیاه، سه پایه میگه صل علی.»
- «دیگران کاشتند ما خوردیم، ما میکاریم دیگران بخورند.»
- «دیگ ملا نصرالدین است.»
- «دیگی که واسه ما نمیجوشه سر سگ توش بجوشه.»
- «دیوار حاشا بلنده.»
- «دیوار موش داره، موش هم گوش داره.»
- «دیواری از دیوار ما کوتاهتر ندیده.»
- «دیوانه چو دیوانه ببیند خوشش آید.»
[ویرایش] ذ
- «ذات نایافته از هستی بخش// کی تواند که شود هستی بخش؟» عبدالرحمن جامی
- «ذره ذره کاندرین ارض و سماست// جنس خود را همچو کاه و کهرباست» مولوی
[ویرایش] ر
- «راستی هیبتاللهی یا میخواهی منو بترسونی؟»
- «راه دزد زده تا چهل روز امنه.»
- «راه دویده، کفش دریده.»
- «رحمت به کفن دزد اولی.»
- «رخت دو جاری را در یک طشت نمیشه شست.»
- «رستم است و یکدست اسلحه.»
- «رستم در حمام است.»
- «رستم صولت و افندی پیزی.»
- «رسیده بود بلایی ولی به خیر گذشت.» ((نریخت درد میومحتسب زدیر گذشت ...)) آصفی هروی
- «رطب خورده منع رطب چون کند.»
- «رفت زیر ابروش را برداره چشمش را هم کور کرد.»
- «رفت بهنان برسه بهجان رسید.»
- «رفتم ثواب کنم کباب شدم.»
- «رفتم خونه خاله دلم واشه، خاله خسبید دلم پوسید.»
- «رفتم شهر کورها، دیدم همه کور، من هم کور.»
- «رقاصه نمیتونست برقصه میگفت زمین کجه.»
- «رند را بند و قحبه را پند سود نکند.»
- «رنگم ببین و حالمو نپرس.»
- «روبرو خاله و پشت سر چاله.»
- «روده بزرگه روده کوچیکه رو خورد.»
- «روز از نو، روزی از نو.»
- «روز گار آئینه را محتاج خاکستر کند.»
- «روزگار است اینکه گه عزت دهد گه خوار دارد// چرخ بازیگر از این بازیچهها بسیار دارد» قائممقام فراهانی
- «روزه خوردنشو دیدم، ولی نماز کردنش را ندیدهام.»
- «روزی به قدمه.»
- «روزی ِ گربه دست زن شلختهاست.»
- «روضهخوان پشمه چال است.»
- «روغن چراغ ریخته وقف امامزاده.»
- «روغن روی روغن میره، بلغور، خشک میمونه.»
- «رو مسخرگی پیشه کن و مطربی آموز// تا داد خود از کهتر و مهتر بستانی» عبید زاکانی
- «روی گدا سیاهه ولی کیسهاش پره.»
- «ریسمان سوخت و کجیش بیرون نرفت.»
- «ریش و قیچی هر دو در دست شماست.»
[ویرایش] ز
- «زاغم زد و زوغم زد، پس مانده کلاغ کورم زد.» (زوغم زد و زاغم زد، پس مانده کلاغم زد!)
- «زبان بریده به کنجی نشسته صم بکم// به از کسی که نباشد زبانش اندر حکم» سعدی
- «زبان خر را خلج میدونه.»
- «زبان خوش، مار را از سوراخ بیرون میآورد.»
- «زبان سرخ سر سبز میدهد بر باد.» (بهپای شمع شنیدم زقیچی پولاد...) امیرخسرو دهلوی
- «زبان گوشت است به هر طرف که بچرخانی میچرخه.»
- «زخم زبان از زخم شمشیر بدتره.»
- «زدی ضربتی ضربتی نوش کن.»
- «زردآلو را میخورند برای هستهاش.»
- «زرنگی زیاد فقر میآره.»
- «زرنگی زیاد مایه جوانمرگیست.»
- «زعفران که زیاد شد بخورد خر میدهند.»
- «زکات تخم مرغ یک پنبهدونهاست.»
- «زمانهایست که هر کس بخود گرفتار است» (تو هم در آینه حیران حسن خویشتنی...) آصفی هروی
- «زمانه با تو نسازد، تو با زمانه بساز.»
- «زمستان رفت و رو سیاهی به زغال موند.»
- «زن آبستن گل میخوره اما گل داغستان.»
- «زن از غازه سرخ رو شود و مرد از غزا.»
- «زن بد را اگر در شیشه هم بکنند کار خودشو میکنه.»
- «زن بلاست، اما الهی هیچ خانهای بیبلا نباشه.»
- «زن بیوه را برای میوهاش میخواهند.» ((یعنی برای ثروتش))
- «زن تا نزائیده دلبره، وقتیکه زائید مادره.»
- «زن جوان را تیری به پهلو نشیند به که پیری.»
- «زن راضی، مرد راضی، گور پدر قاضی.»
- «زن سلیطه سگ بیقلادهاست.»
- «زنگوله پای تابوت.»
- «زن نجیب گرفتن آسونه، ولی نگهداریش مشکله.»
- «زنی که جهاز نداره، اینهمه ناز نداره.»
- «زورش به خر نمیرسه پالونش را برمیداره.» (...پالونش را میزنه)
- «زور داری، حرفت پیشه.»
- «زور دار پول نمیخواد، بیزور هم پول نمیخواد.»
- «زهر طرف که شود کشته، سود اسلام است.»
- «زیراندازش زمین است و رواندازش آسمون.»
- «زیر پای کسی پوست خربزه گذاشتن.»
- «زیر دمش سست است.»
- «زیر دیگ آتش است و زیر آدم آدم.» (همانطور که آتش آب دیگ را بهجوش میآورد، آدم نیز به وسوسه و تحریک دیگری برانگیخته میشود.)
- «زیر سرش بلنده.»
- «زیر شالش قرصه.»
- «زیر کاسه نیمکاسه ایست.»
- «زیره به کرمان میبره.»
[ویرایش] س
- «سال به دوازده ماه ما میبینیم یکدفعه هم تو ببین.»
- «سال به سال دریغ از پارسال.»
- «سالها میگذره تا شنبه به نوروز بیفته.»
- «سالی که نکوست از بهارش پیداست.»
- «سبوی خالی را به سبوی پر مزن.»
- «سبوی نو آب خنک دارد.»
- «سبیلش آویزان شد.»
- «سبیلش را باید چرب کرد.»
- «سپلشت آید و زن زاید و مهمان عزیزت برسد.»
- «سخن خودتو کجا شنیدی، اونجا که حرف مردمو شنیدی.»
- «سر بریده سخن نگوید.»
- «سر بزرگ بلای بزرگ داره.»
- «سر بشکنه در کلاه، دست بشکنه در آستین.»
- «سر بیصاحب میتراشه.»
- «سر بیگناه، پای دار میره اما بالای دار نمیره.»
- «سر پیری و معرکهگیری.»
- «سر تراشی را از سر کچل ما میخواد یاد بگیره.»
- «سر حلیم روغن میرود.»
- «سر خر باش، صاحب زر باش.»
- «سر را با پنبه میبرد.»
- «سر را قمی میشکنه تاوانش را کاشی میده.»
- «سر زلف تو نباشد سر زلف دگری.»
- «سرش از خودش نیست.»
- «سرش به تنش زیادی میکنه.»
- «سرش به کلاش میارزه.»
- «سرش بوی قورمه سبزی میده.»
- «سرش توی حسابه.»
- «سرش توی لاک خودشه.»
- «سرش جنگه اما دلش تنگه.»
- «سرش را پیراهن هم نمیدونه.»
- «سر قبری گریه کن که مرده توش باشه.»
- «سر قبرم کثافت نکن از فاتحه خواندنت گذشتم.»
- «سر کچل را سنگی و دیوانه را دنگی.»
- «سر کچل و عرقچین.»
- «سرکه مفت از عسل شیرینتره.»
- «سرکه نقد بهتر از حلوای نسیهاست.»
- «سر که نه در راه عزیزان بود// بار گرانیست کشیدن بدوش» سعدی
- «سر گاو توی خمره گیر کرده.»
- «سرگنجشکی (کلهگنجشکی) خورده.»
- «سر گندهاش زیر لحافه.»
- «سرم را میشکنه نخودچی جیبم میکنه.»
- «سرم را سرسری متراش ای استاد سلمانی// که ما هم در دیار خود سری داریم و سامانی.»
- «سرنا را از سر گشادش میزنه.»
- «سرناچی کم بود یکی هم از غوغه اومد.»
- «سری را که درد نمیکند دستمال مبند.»
- «سری که عشق ندارد کدوی بیبار است.» (لبی که خنده ندارد شکاف دیوار است ...)
- «سزای گرانفروش نخریدنه.»
- «سسک هفت تا بچه میآره یکیش بلبله.»
- «سفره بینان جله، کوزه بیآب گله.»
- «سفره نیفتاده (نینداخته) بوی مشک میده.»
- «سفره نیفتاده یک عیب داره؛ سفره افتاده هزار عیب.»
- «سفید سفید صدتومن، سرخ و سفید سیصدتومن، حالا که رسید به سبزه هرچی بگی میارزه.»
- «سقش سیاه است.»
- «سگ بادمش زیر پاشو جارو میکنه.»
- «سگ باش، کوچک خونه نباش.»
- «سگ پاچه صاحبش را نمیگیره.»
- «سگ، پدر نداشت سراغ حاج عموشو میگرفت.»
- «سگ چیه که پشمش باشه.»
- «سگ در حضور به از برادر دور.»
- «سگ داد و سگ توله گرفت.»
- «سگ دستش نمیشه داد که اخته کنه.»
- «سگ را که چاق کنند هار میشه.»
- «سگست آنکه با سگ رود در جوال.»
- «سگ سفید ضرر پنبهفروشه.»
- «سگ سیر دنبال کسی نمیره.»
- «سگش بهتر از خودشه.»
- «سگ که چاق شد گوشتش خوراکی نمیشه.»
- «سگ گر و قلاده زر؟»
- «سگ نازی آباده، نه خودی میشناسه نه غریبه.»
- «سگ نمکشناس به از آدم ناسپاس.»
- «سگی به بامی جسته گردش به ما نشسته.»
- «سگی که برای خودش پشم نمیکند برای دیگران کشک نخواهد کرد.»
- «سگی که پارس کنه، نمیگیره.»
- «سلام روستائی بیطمع نیست.»
- «سنده را انبر دم دماغش نمیشه برد.»
- «سنگ به در بسته میخوره.»
- «سنگ بزرگ علامت نزدنه.»
- «سنگ بنداز بغلت واشه.»
- «سنگ خاله قورباغه را گرو میکشه.»
- «سنگ کوچک سر بزرگ را میشکنه.»
- «سنگ مفت، گنجشک مفت.»
- «سنگی را که نتوان برداشت باید بوسد و گذاشت.»
- «سواره از پیاده خبر نداره، سیر از گرسنه.»
- «سودا، به رضا، خویشی بخوشی.»
- «سودا چنان خوشست که یکجا کند کسی.» (دنیا و آخرت به نگاهی فروختیم) قصاب کاشانی
- «سوداگر پنیر از شیشه میخوره.»
- «سودای نقد بوی مشک میده.»
- «سوراخ دعا را گم کرده.»
- «سوزن، همه را میپوشونه اما خودش لخته.»
- «سوسکه از دیوار بالا میرفت مادرش میگفت: قربون دست و پای بلوریت.»
- «سهره (سیره) رنگ کرده را جای بلبل میفروشه.»
- «سیب سرخ برای دست چلاق خوبه؟»
- «سیب مرا خوردی تا قیامت ابریشم پس بده.»
- «سیبی که بالا میره تا پائین بیاد هزار چرخ میخوره.»
- «سیبی که سهیلش نزند رنگ ندارد.» (تعلیم معلم بکسی ننگ ندارد)
- «سیلی نقد به از حلوای نسیه.»
[ویرایش] ش
- «شاگرد اتوکشم، سرد میارم حرفه، گرم میارم حرفه.»
- «شاه خانم میزاد، ماه خانم درد میکشه.»
- «شاه میبخشه شیخ علیخان نمیبخشه.»
- «شاهنامه آخرش خوشه.»
- «شب دراز است و قلندر بیدار.»
- «شب سمور گذشت و لب تنور گذشت.»
- «شب عید است و یار از من چغندر پخته میخواهد// گمانش میرسد من گنج قارون زیر سر دارم»
- «شبهای چهارشنبه هم غش میکنه.»
- «شپش توی جیبش سه قاب بازی میکنه.»
- «شپش توی جیبش منیژه خانومه.»
- «شتر بزرگه زحمتش هم بزرگه.»
- «شتر پیر شد و شاشیدن نیاموخت.»
- «شتر در خواب بیند پنبه دانه// گهی لف لف خورد گه دانه دانه»
- «شتر دیدی ندیدی؟»
- «شتر را چه به علاقهبندی؟»
- «شتر را گفتند: چرا شاشت از پسه؟ گفت: چهچیزم مثل همهکسه.»
- «شتر را گفتند: چرا گردنت کجه؟ گفت: کجام راسته.»
- «شتر را گفتند: چکارهای؟ گفت: علاقهبندم. گفتند: از دست و پنجه نرم و نازکت پیداست.»
- «شتر را گم کرده پی افسارش میگرده.»
- «شتر سواری دولا دولا نمیشه.»
- «شتر که نواله میخواد گردن دراز میکنه.»
- «شتر کجاش خوبه که لبش بده؟»
- «شتر مرد و حاجی خلاص.»
- «شتر با پیغام آب نمی خورد»
- «شراب مفت را قاضی هم میخوره.»
- «شریک اگر خوب بود خدا هم شریک میگرفت.»
- «شریک دزد و رفیق قافله.»
- «شست پات توی چشمت نره.»
- «شش ماهه به دنیا اومده.»
- «شعر چرا میگی که توی قافیهاش بمونی؟»
- «شغال بیشه مازندران را// نگیرد جز سگ مازندرانی»
- «شغال، پوزش به انگور نمیرسه میگه ترشه.»
- «شغال ترسو انگور خوب نمیخوره.»
- «شغال که از باغ قهر کنه منفعت باغبونه.»
- «شغالی که مرغ میگیره بیخ گوشش زرده.»
- «شکمت گوشت نو بالا آورده.»
- «شکم گشنه، گوز فندقی.»
- «شلوار نداره، بند شلوارش را میبنده.»
- «شمر جلودارش نمیشه.»
- «شنا بلد نیست زیر آبی هم میره.»
- «شنونده باید عاقل باشه.»
- «شنیدی که زن آبستن گل میخوره اما نمیدونی چه گلی.»
- «شوهر کردم وسمه کنم نه وصله کنم.»
- «شوهر برود کاروانسرا، نونش بیاد حرمسرا.»
- «شوهرم شغال باشد، نونم در تغار باشد.»
[ویرایش] ص
- «صابونش به جامه ما خورده.»
- «صبر کوتاه خدا سی ساله.»
- «صداش صبح در میاد.»
- «صد پتک زرگر، یک پتک آهنگر.»
- «صد تا گنجشک با زاق و زوقش نیم منه.»
- «صد تا چاقو بسازه، یکیش دسته نداره.»
- «صد تومن میدم که بچهام یکشب بیرون نخوابه وقتی خوابید، چه یکشب چه هزار شب.»
- «صد رحمت به کفن دزد اولی.»
- «صد سال گدائی میکنه هنوز شب جمعه را نمیدونه.»
- «صد سر را کلاه است و صد کور را عصا.»
- «صد من پرقو یک مشت نیست.»
- «صد من گوشت شکار به یک چس تازی نمیارزه.»
- «صفراش به یک لیمو میشکنه.»
- «صنار جیگرک سفره قلمکار نمیخواد.»
- «صنار میگیرم سگ اخته میکنم، یه عباسی میدم غسل میکنم.»
[ویرایش] ض
- «ضرب خورده جراحه.»
- «ضرر را از هر جا جلوشو بگیری منفعته.»
- «ضامن روزی بود روزیرسان.»
- «ضرر به موقع بهتر از منفعت بیموقعه.»
- «ضرر کارکن، کار نکردنه.»
[ویرایش] ط
- «طاس اگر نیک نشیند همه کس نراد است.»
- «طالع اگر اری برو دمر بخواب.»
- «طبل تو خالیست.»
- «طبیب بیمروت، خلق را رنجور میخواهد.»
- «طشت طلا رو سرت بگیر و برو.»
- «طعمه هر مرغکی انجیر نیست.»
- «طمع آرد به مردان رنگزردی.»
- «طمع پیشه را رنگ و رو زرده.»
- «طمع را نباید که چندان کنی// که صاحب کرم را پشیمان کنی»
- «طمع زیاد مایه جونممرگی (جوانمرگی) است.»
- «طمعش از کرم مرتضیعلی بیشتره.»
[ویرایش] ظ
- «ظالم پای دیوار خودشو میکنه.»
- «ظالم دست کوتاه.»
- «ظالم همیشه خانه خرابه.»
- «ظاهرش چون گور کافر پر حلل// باطنش قهر خدا عزوجل» مولوی
[ویرایش] ع
- «عاشقان را همه گر آب برد// خوبرویان همه را خواب برد» ایرجمیرزا
- «عاشق بیپول باید شبدر بچینه.»
- «عاشقم پول ندارم کوزه بده آب بیارم.»
- «عاقبت جوینده یابنده بود.» مولوی
- «عاقل به کنار آب تا پل میجست// دیوانه پا برهنه از آب گذشت»
- «عاقل گوشت میخوره، بیعقل بادمجان.»
- «عالم بیعمل، زنبور بیعسله.»
- «عالم شدن چه آسون آدم شدن چه مشکل.»
- «عالم ناپرهیزکار، کوریست مشعلهدار.»
- «عبادت بجز خدمت خلق نیست// به تسبیح و سجاده و دلق نیست» سعدی
- «عجب کشکی سابیدیم که همش دوغ پتی بود.»
- «عجله، کار شیطونه.»
- «عدو شود سبب خیر اگر خدا خواهد.»
- «عذر بدتر از گناه.»
- «عروس بیجهاز، روزه بینماز، دعای بینیاز، قورمه بیپیاز.»
- «عروس تعریفی عاقبت شلخته درآمد.»
- «عروس که به ما رسید شب کوتاه شد.»
- «عروس میاد وسمه بکشه نه وصله بکنه.»
- «عروس نمیتونست برقصه میگفت: زمین کجه.»
- «عروس را که مادرش تعریف کنه برای آقادائیش خوبه.»
- «عروس که مادر شوهر نداره، اهل محل مادرشوهرشند.»
- «عزیز کرده خدا را نمیشه ذلیل کرد.»
- «عزیز پدر و مادر.»
- «عسس بیا منو بگیر.»
- «عسل در باغ هست و غوره هم هست.»
- «عسل نیستی که انگشتت بزنند.»
- «عشق پیری گر بجنبد سر به رسوایی زند.»
- «عقد پسرعمو و دخترعمو را در آسمان بستهاند.»
- «عقلش پارهسنگ برمیداره.»
- «عقل که نیست جون در عذابه.»
- «عقل مردم به چشمشونه.»
- «عقل و گهش قاطی شده.»
- «علاج بکن کز دلم خون نیاید.» (سرشک از رخم پاک کردن چه حاصل ...) میر والهی
- «علف به دهان بزی باید شیرین بیاد.»
- «عیدت را اینجا کردی نوروزت را برو جای دیگه.»
[ویرایش] غ
- «غاز میچرونه.»
- «غربال را جلوی کولی گرفت و گفت: منو چطور میبینی؟ گفت: هر طور که تو منو میبینی.»
- «غلام به مال خواجه نازد و خواجه به هر دو.»
- «غلیان بکشیم یا خجالت.» ((مائیم میان این دو حالت ...))
- «غم مرگ برادر را برادر مرده میداند.»
- «غوره نشده مویز شدهاست.»
[ویرایش] ف
- «فردا که بر من و تو وزد باد مهرگان// آنگه شود پدید که نامرد و مرد کیست؟» ناصرخسرو
- «فرزند بیادب مثل انگشت ششمه، اگر ببری درد داره، اگر هم نبری زشته.»
- «فرزند عزیز نور دیده// از دبه کسی ضرر ندیده»
- «فرزند کسی نمیکند فرزندی// گر طوق طلا به گردنش بربندی»
- «فرزند عزیز دردونه، یا دنگه یا دیونه.»
- «فرشش زمینه، لحافش آسمون.»
- «فرش، فرش قالی، ظرف، ظرف مس، دین، دین محمد.»
- «فضول را به جهنم بردند گفت: هیزمش تره.»
- «فقیر، در جهنم نشستهاست.»
- «فکر نان کن که خربزه آبه.»
- «فلفل نبین چه ریزه بشکن ببین چه تیزه.»
- «فلک فلک، بهمه دادی منقل، به ما ندادی یک کلک.»
- «فواره چون بلند شود سرنگون شود.»
- «فیل خوابی میبیند و فیلبان خوابی.»
- «فیلش یاد هندوستان کرده.»
- «فیل و فنجان.»
- «فیل زندهاش صدتومنه، مردهاش هم صدتومنه.»
[ویرایش] ق
- «قاپ قمارخونهاست.»
- «قاتل بپای خود پای دار میره.»
- «قاچ زین را بگیر اسبدوانی پیشکشت.»
- «قاشقسازی کاری نداره، مشت میزنی توش گود میشه، دمش را میکشی دراز میشه.»
- «قاشق نداری آش بخوری نونتو کج کن بیل کن.»
- «قاطر پیشآهنگ آخرش توبرهکش میشه.»
- «قبا سفید قبا سفیده.»
- «قبای بعد از عید برای گل منار خوبه.»
- «قدر زر، زرگر شناسد قدر گوهر، گوهری.»
- «قرآن کنند حرز و امام مبین کشند» (یاسین کنند ورد و به طاها کشند تیغ ...)
- «قربون برم خدارو، یک بام و دو هوارو، اینور بام گرما را اون ور بام سرمارو.»
- «قربون بند کیفتم، تا پول داری رفیقتم.»
- «قربون سرت آقا ناشی، خرجم با خودم آقام تو باشی.»
- «قربون چشمهای بادومیت - ننه من بادوم میخوام.»
- «قربون چماق دود کشت کاه، بده جوش پیشکشت.»
- «قرض که رسید به صدتومن، هر شب بخور قیمهپلو.»
- «قسمت را باور کنم یا دم خروس را؟»
- «قسم حضرت عباس را باور کنم یا دم خروس را؟»
- «قسم نخور که باور کردم.»
- «قطره قطره جمع گردد وانگهی دریا شود.»
- «قلم، دست دشمنه.»
- «قم بید و قنبید، اونهم امسال نبید.»
- «قوم و خویش، گوشت هم را میخورند استخوان هم را دور نمیندازند.»
[ویرایش] ک
- «کاچی بهتر از هیچی است.» یا «کاچی به ز هیچی.»
- «کار از محکمکاری عیب نمیکنه.»
- «کار بوزینه نیست نجاری.»
- «کارد، دسته خودشو نمیبره.»
- «کار نباشه زرنگه.»
- «کار، نشد نداره.»
- «کار نیکو کردن از پر کردن است.»
- «کاری بکن بهر ثواب؛ نه سیخ بسوزه نه کباب.»
- «کاسه جایی رود که قدح بازآید.»
- «کاسه داغتر از آش.»
- «کاسه را کاشی میشکنه، تاوانش را قمی میده.»
- «کاشکی را کاشتند سبز نشد.»
- «کاشکی ننم زنده میشد؛ این دورانم دیده میشد.»
- «کافر همه را به کیش خود پندارد.»
- «کاه از خودت نیست کاهدون که از خودته.»
- «کاه بده، کالا بده، دو غا