ضرب‌المثل‌های کردی

از ویکی‌گفتاورد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
  • لووتێکی کا تێری لووتێکی با .

توضیح : کنایه از شاخ فیل افتادن و کسی که زیاد مغرور است .

  • له بانۆ زه‌وقه له خوارۆ ته‌وقه .

توضیح : مَثَل چیزی است که ظاهرش با باطنش در تعارض است .

  • قه‌ل به‌ قه‌ل ئه لێ روو ڕه‌ش.

توضیح : معادل فارسی : دیگ به دیگ می گه روت سیاه .

  • تا دووری سێوی سووری تا نزیکی مارمه‌زووکی.

توضیح : انسان ها تا از هم دور هستند همدیگر را دوست دارند ، اما وقتی در کنار هم باشند آن عطش دوری را ندارند . معادل فارسی : دوری و دوستی

  • قسه‌یه گۆشتی پێ ناگری ، گۆشتی پێ دامه‌نه.

توضیح : سخنی که متناسب با شرایط زمانی و مکانی نباشد از به زبان آوردن آن زیانبار می شوی .

  • لووتێکی کا تێری لووتێکی با .

توضیح : کنایه از شاخ فیل افتادن و کسی که زیاد مغرور است .

  • له بانۆ زه‌وقه له خوارۆ ته‌وقه .

توضیح : مَثَل چیزی است که ظاهرش با باطنش در تعارض است .

  • قه‌ل به‌ قه‌ل ئه لێ روو ڕه‌ش.

توضیح : معادل فارسی : دیگ به دیگ می گه روت سیاه .

  • تا دووری سێوی سووری تا نزیکی مارمه‌زووکی.

توضیح : انسان ها تا از هم دور هستند همدیگر را دوست دارند ، اما وقتی در کنار هم باشند آن عطش دوری را ندارند . معادل فارسی : دوری و دوستی

  • قسه‌یه گۆشتی پێ ناگری ، گۆشتی پێ دامه‌نه.

توضیح : سخنی که متناسب با شرایط زمانی و مکانی نباشد از به زبان آوردن آن زیانبار می شوی .

  • له خۆیا سه‌رێ سینیه‌که.

توضیح : کنایه از حلوا پخش نمی کنن است .

  • گوڵ بۆی وه‌نه‌وشه نادا.

توضیح : هر گلی بویی دارد .

  • برامان برایی ، کیسه‌مان جیایی.

*توضیح : حساب حساب است کاکا برادر .


  • ڕه‌فیقی نائه‌هل مه‌که و دۆستی بێگانه ، ئه تکا به‌تانه.

توضیح : رفاقت با نااهلان باعث رسوایی ات میشود.

  • شێر به گویچکه ئه‌گرێ.

توضیح : کنایه از شجاعت و شهامت است.

  • ڕاس بچو و حاکم مه‌چوو. ( که لهوڕی )

توضیح : سعی کن رفتارت درست باشد تا دچار مشکل و دردسر نشوی .


  • قه‌وم گۆشتی یه‌ک بخوا ، زوقوانی یه‌ک ناشکینێ.

توضیح : خویشاوندان هر چند بد باشند ولی در حفظ آبرویت می کوشند.


  • سه‌ری قه‌وی ده‌وڵه‌ته ، پێ ی قه‌وی مه‌ینه‌ته.

توضیح :

  • ژنێ خاسه ، ده‌م و زوان گلێروێ ، باوان و خه‌زووران وه‌ یه‌ک نێروێ.

توضیح :

  • ئه‌گه‌ر گوڵ نیه‌ی دڕکیش مه‌به.

توضیح : اگر عامل خیر نیستی شر هم مرسان.

  • دۆس ئه‌وه‌یه بمگرینێ نه‌ک بمکه‌نینیێ.

توضیح : دوست واقعی آن است که مرا بگریاند نه مرا بخنداند.

  • قورواق وه قیڕه قه‌وی ناوێ.

توضیح : معادل فارسی : با حلوا حلوا گفتن دهان شیرین نمی شود.


  • بزنێکی گه‌ڕ ، ڕانێ گه‌ڕ ئه‌کات.

توضیح : کنایه از سرایت فساد از انسانهای فاسد به جامعه است.

توضیح : هر کسی که در این دنیا هست روزیش مشخص و معلوم است.

  • رۆزی به قول ناگیرێ.

توضیح : رزق و روزی بیش از حدی که مقدر است با سعی و تلاش به دست نمی آید.


  • یه‌ک پێ وه یه‌ک رۆژ ، دوو پێ وه دوو رۆژ.

توضیح : هر چیز به تناسب تکاملش زمانبر است.

  • خوا بدا له که‌سێ ، هه‌ر دوو چاوی کوێر ئه‌کا و باڵی ئه‌وه‌سێ.

توضیح : مأیوس شدن از علائم بدبختی است.

  • کاری گه‌ن مه‌که و له خوا مه‌لاڵێرۆ.

توضیح : گناه نکردن از توبه کردن آسانتر است.

  • نوێژ که‌ری نوورینی ، کار که‌ری شیرینی.

توضیح : نمازگزاردن باعث نورانی شدن چهره و کار کردن باعث جذابیت و دلنشینی انسان می شود.


  • ئاو له گه‌وره‌وه ئه‌رژێ.

توضیح : هر کاری از بزرگتر شروع می شود.


  • فه‌رزه‌ن خاڵو وه‌ڵووه.

توضیح : اخلاق و رفتار فرزند به دایی اش می رود.


  • هه‌وهه‌وی شوێنی گورگ.

توضیح : کنایه از کارهای بیهوده بعد از رخداد فاجعه.

  • کوڕی زرنگ بێت تاریکه شه‌و فره‌س.

توضیح : اگر کسی واقعاً خواهان انجام کاری باشد فرصتهای زیادی برای انجام آن دست می دهد.


  • به‌ردێ که شێت بیخاته بنی گۆم هه‌زار ژیر ده‌ری نایه‌رێ.

توضیح : دردسری که جاهلان به آسانی آنرا ایجاد میکنند دانایان به این آسانیها نمیتوانند چاره کنند.


  • قسه یا له شێت بگره یا له مناڵ .

توضیح : حرفهای صادقانه را از بچه ها و ساده لوحان بشنوید.