ضرب‌المثل‌های بختیاری

از ویکی‌گفتاورد
پرش به ناوبری پرش به جستجو


آ - الف - ب - پ - ت - ث - ج - چ - ح - خ - د - ذ - ر - ز - ژ - س - ش - ص - ض - ط - ظ - ع - غ - ف - ق - ک - گ - ل - م - ن - و - هـ - ی

آ[ویرایش]

آدُمِ کم شانسِنِه مِنِ کَلِ مُرغون کوسه اِزَنِه[۱].

آهَی گُلَی آسونه، دینگِلی دینگوِس سخته[۲].

الف[ویرایش]

اَر اِخوی بینی زِنِ پَرچَلِه یا نه، بِه گوزَکِس[۳] سَیل کُو.

اَفتَو زَی هَمُچو کِه دِلِ دُز اِخاس.

اَلسِ کار پدره، که مادر رهگذره.

اِخومِت که اِگومِت ( دوستت دارم که به تو می گویم ).

اِدُنُم چَنتا مِل وه لاشِسِه ( می دانم چندتا مو در بدنش هست یعنی او را کاملا می شناسم ).

اَمرو تا صُوَه[۴] هَم خدا کریمه.

ایما که سالِنِه پائیدیم[۵]، ماهِنَم اِپائیم.

ب[ویرایش]

باد اَوُرد، خدا داد به هوشه چین[۶].

بِجور جاتِه بِنِه پاتِه.

بَختُم، بَختِه دامِه، کَوشا کُهنِه دام بِه پامِه.

بِد[۷] اَر تَهلِه، سایِس شیرینه.

بُز که اَجَل اِگِرِس، نونا شونِ[۸] اِخورِه.

بِزیس و بینیس.

بِنگِشتِه بُردِن باغ بهشت گُد وطن وطن، وِلِس کِردِن اِوَی نشست سَرِ خارپَرزین[۹].

بووم همو کِه سَرِ گُرزِ تاشید[۱۰].

به بِنگِشت گُدِن تُخمات کوچیرِن گُد بووم سُهد[۱۱] تا هَمینونِ نَهادُم.

به تشمال گُدِن ساز بزن گُه، تَنگِه پام اِخارِه.

به میش اِگو بِجِه، به گرگ اِگو بِگِرِس[۱۲].

بیو به دینُم پات پَتیه[۱۳].

ت[ویرایش]

تاپو گِلی.

تَش بِ دی[۱۴].

تیلی که تخم ناد، هُمدا داسِه[۱۵].

چ[ویرایش]

چی مَشکِ کُهنِه زِ دَر اِگِرِنِس زِ اَنگِلِه اِپُکِه.

د[ویرایش]

دُزِ بُنِ هورِنِ نَتَری بِگِری[۱۶].

دوست اِگُه بِت اِگُم، دِشمِن اِگُه خواستُم بِت بِگُم.

دو کَلا جَنگ اِکُنِن سَرِمالِ مَردُم.

دُهدَر که جَواوِ دا داد، جَواوِ شا داد[۱۷].

ز[ویرایش]

زِ بیکاری مِل و مِرزِنگ اِکَنِه[۱۸].

ز دوتا چی ناراحت نَبو بِدَونی و نَرَسی، بِخورِن و بِت نَدِن.

زمین سِفتِه گا زِ تِه گا اِبینِه.

زَهمِ مَچُهما[۱۹].

س[ویرایش]

سَی و گرگ تِفاق[۲۰].

ع[ویرایش]

عروس بسکه خوبید، گیوِنِه هم دِراَوُرد.

علف سَرِ ریشه خُس سَوز ایبو.

ف[ویرایش]

فِلونی ماتی وابید.

ک[ویرایش]

کا چَشمِه رین.

کار دُهدَر نَکِردنس بهتر[۲۱].

کال و وُرار[۲۲].

کَه باقِلِه باد اِزَنی ( کنایه از کار بیهوده کردن است ).

گ[ویرایش]

گپِتِه وُرار[۲۳]، کوچیرِت وُراوردِه خداییه.

گرگ که پیر اِبو سگ بِس اِخَندِه [۲۴].

گرگ که زید به گله، بترسه هو که[۲۵] یکی داره.

گرگِ گِرِدِن پَندِس دادِن، گُد وِلُم کُنین گلِه رَهد.

گژدیم بی دا [۲۶].

گله چِرا گِرِهد، بز شَلِه نِها[۲۷] گِرِهد. .

گِوِه کَش پا پَتی ( معادل کوزه گر از کوزه ی شکسته آب می خورد ).

گووَر وا گا اِبَرِه، دُهدَر وا دا.

م[ویرایش]

مثل زخم پلنگ وادِرَوش[۲۸] اِکُنه.

مثل شَنگُل وَرکَنِه به گایَل.

مهمون دِر مِجال[۲۹]، جاس بُنِه چالِه.

مهمون دِرمِجال، شُمِس با خُسِه.

ن[ویرایش]

نه زِ پُل اِرِه، نه زِ گُدار[۳۰].

نونِ مُفت نَخَردِن که حرفِ مُفت بِزَنِن .

نونِ یَه مَن هیچی خَردِن و حرف زَیدِن.

هـ[ویرایش]

هرچه آسِیَو اِدِرارِه، لُوینِه[۳۱] اِکَپنِه.

هر کِه نِه[۳۲] حَرف نَکُشت، تیر تُفَنگ هم نِکُشِس.

هور سُهر هور سُهر، مِنِت خُمِه کُشتِه بِرینت مَردُمِه.

پانویس[ویرایش]

  1. کَلِ مُرغون = ظرف آبخوری ماکیان
  2. عروسی آسان ولی مشکلات بعدی زندگی زیاد است
  3. گوزک = قوزک
  4. فردا صبح
  5. پاییدیم = صبرکردیم
  6. باد که می وزد خوشه های زیادی را روی زمین می ریزد
  7. با کسره ی کشیده ی حرف ب یعنی درخت بید
  8. شون یا شُن = چوپان
  9. پَرزین یعنی شاخه های خاردار درخت کُنار یا سدر
  10. تاشید یعنی تراشید
  11. بَووم سُهد = اذیت شدم
  12. بِجِه یعنی فرار کن
  13. بِیو به کولُم پات پتیه هم گفته می شود
  14. آتش بدون دود
  15. جوجه ای که تخم کرد همسن مادرش است
  16. كنایه از دزد خانگی است
  17. دختری که جواب مادرش را داد جواب شاه را داده است
  18. کنایه از کار بیهوده انجام دادن است
  19. زخم ناسور
  20. اتحاد و اتفاق سگ و گرگ – کنایه از تبانی
  21. کار دختر انجام ندادنش بهتر است
  22. کاشت و برداشت
  23. باربیاور- تربیت کن
  24. گرگ که پیر می شود، سگ او را مسخره می کند
  25. کسی که
  26. عقرب بی مادر
  27. نِها = نیا یعنی جلو
  28. تازه شدن زخم
  29. بی موقع
  30. نه از پل می رود نه از گدار.یعنی به هیچ اصلی پابند نیست
  31. آسیابان
  32. هر کسی را
Wikipedia-logo-fa.png
ویکی‌پدیا مقاله‌ای دربارهٔ