آلفرد نورث وایتهد

از ویکی‌گفتاورد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایمان به ممکن بودن علم، که پیش از پیدایش نظریه علمی جدید پدید آمد، ناآگاهانه از علم کلام قرون وسطی منشعب شده است. اما علم صرفاً نتیجه و پیامد ایمان قلبی نیست، بلکه توجه کردن به رخدادهای ساده زندگی به خاطر خود زندگی را نیز نیاز دارد.

آلفرد نوث وایتهد (به انگلیسی: Alfred North Whitehead) (زاده ۱۵ فوریه ۱۸۶۱ - درگذشت ۳۰ دسامبر ۱۹۴۷) فیلسوف و ریاضی‌دان بریتانیایی-آمریکایی بود.

گفتاوردها[ویرایش]

  • «علم کار جدید خود را با پذیرفتن آرا و اندیشه‌ها از ضعیف‌ترین جنبه فلسفه‌های جانشینان ارسطو آغاز کرد. از بعضی جهات این یک گزینش میمون بود. این امر باعث شد که دانش قرن هفدهم در ارتباط با علم فیزیک و شیمی به صورت کامل تحت قاعده‌ای منظم درآید… اگر علم نخواهد درآمیخته‌ای درهم و برهم از فرضیه‌های موردی و موقت مضمحل شود مجبور است که فلسفی شود و به نقد و سنجش کامل بنیادهای کامل خود بپردازد.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]
  • «پیشرفت تمدن حرکتی کاملاً یکپارچه به سوی چیزهای بهتر نیست. اگر پیشرفت تمدن را به مقیاس گسترده طرح کنیم شاید نیکوتر شدن امور را نشان دهد. اما چنین نمای فراخی از تمدن موجب پنهان ماندن جزییاتی می‌گردد که شناخت کامل ما از این فرایند بر آنها مبتنی است.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]
  • «در سراسر جهان و در همه اعصار افرادی اهل عمل وجود داشته‌اند که شیفته واقعیت‌های سرسخت و تحول‌ناپذیر بودند. در سراسر جهان و در همه اعصار افرادی نیز با خلق و خوی فلسفی وجود داشته‌اند که شیفته پیوند دادن اصول کلی به یکدیگر بوده‌اند.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]
  • «تا زمانی که اعتقاد غریزی و گسترده‌ای به وجود نظم اشیا به ویژه نظم طبیعت نباشد، هیچ علم زنده و پویایی نمی‌تواند وجود داشته باشد.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]
  • «در واقع هیچ امری دقیقاً همانند امر دیگری تکرار نمی‌شود. هیچ دو روزی با هم برابر نیست و هیچ دو زمستانی با هم یکسان نیست. آنچه رخ داده و گذشته دیگر تکرار نمی‌شود. بر این اساس، فلسفه علمی نوع بشر همین رخدادهای مکرر گسترده را انتظار می‌کشیده و جزییات را ناشی از بطن مرموز امور در ورای دیدرس عقلانیت قلمداد کرده است. انسان‌ها همواره انتظار داشتند که خورشید طلوع کند، اما با در جهتی می‌وزد که به آن متمایل است.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]
  • «هر فلسفه‌ای با رنگی از زمینه تخیلی مرموز آمیخته شده که هیچ‌گاه به صورت آشکار در میان زنجیره استدلال ظهور نمی‌یابد. دیدگاه یونانیان نسبت به طبیعت، دست کم آن جهان‌شناسی که از آنها به اعصار بعدی منتقل شده، اساساً شکل نمایشی داشت. نمی‌خواهم بگویم بخاطر این ویژگی الزاماً نادرست بوده، بلکه مقصودم این است که بی‌اندازه شکل نمایشی و هیجان‌آور بوده است. از این‌رو، طبیعت را به صورت اجزایی از یک کار هنری نمایش تصور می‌کردند که به یکدیگر پیوسته‌اند و نشانگر نظریات کلی هستند که برای هدف خاصی در یک راستا قرار گرفته‌اند… طبیعت نمایشی بود که هر یک از این چیزها نقش خود را در آن بازی می‌کرد.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]
  • «جوهر و ذات تراژدی نمایش بدبختی و ناکامی نیست. تراژدی در هیبت عملکرد بی‌روح چیزها نهفته است. این گریزناپذیری سرنوشت را فقط می‌توان با توجه به زندگی انسان در کنار حوادثی که در واقع متضمن ناکامی است نشان داد. زیرا فقط به کمک آنها می‌توان بیهودگی گریز از آن را در نمایش آشکار ساخت. این گریزناپذیری سرد و بی‌روح است که در اندیشه علمی رسوخ کرده است. قوانین فیزیک همان احکام تقدیر و سرنوشتند.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]
  • «ایمان به ممکن بودن علم، که پیش از پیدایش نظریه علمی جدید پدید آمد، ناآگاهانه از علم کلام قرون وسطی منشعب شده است. اما علم صرفاً نتیجه و پیامد ایمان قلبی نیست، بلکه توجه کردن به رخدادهای ساده زندگی به خاطر خود زندگی را نیز نیاز دارد.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]
  • «بنیادهای قدیمی تفکر علم به تدریج غیرقابل فهم می‌شوند. زمان، فضا، ماده، هیولا، اتر، الکتریسیته، مکانیزم، ارگانیزم، شکل و ترکیب، ساختار، الگو، عملکرد، همه و همه نیاز به تفسیری دوباره دارند.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]
  • «ایمان به عقل، اعتمادی است مبنی بر این که ماهیت غایی اشیاء به صورت هماهنگی در کنار هم قرار دارند به گونه‌ای که خارج از قاعده قراردادی بودن هستند.»
    • علم و جهان مدرن، ۱۹۲۵[۱]

منابع[ویرایش]

Wikipedia-logo-fa.png
ویکی‌پدیا مقاله‌ای دربارهٔ
  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ ۱٫۸ ۱٫۹ نقل از فصل اول کتاب در آلفرد نورث وایتهد، «خاستگاه‌های علم نوین»، ترجمهٔ حسین کیانی، مجلهٔ اطلاعات حکمت و معرفت، سال اول، شماره ۸، مهر ۱۳۸۵، صص ۲۲۸–۲۳۱.