کاریکلماتور

کاریکلماتور نامی است که احمد شاملو بر نوشته‌های پرویز شاپور گذاشت. این کلمه ابتدا در سال ۱۳۴۷ در مجله خوشه به سردبیری شاملو به کاربرده شد و حاصل پیوند «کاریکاتور» و «کلمه» است. به نظر شاملو، نوشته‌های شاپور کاریکاتورهایی است که با کلمه بیان شده‌است. ویژگی های کاریکلماتور:

• تضاد
• ایهام
• تخیل
• ابتذال
• طنز

---

کاریکلماتور های پرویز شاپور

نمونه های از کاریکلماتور های پرویز شاپور که در نشریه ها بخصوص خوشه به سردبیری احمد شاملو چاپ می شدند.

• وقتی عکس گل محمدی در آب افتاد، ماهی‌ها صلوات فرستادند.
• اگر بخواهم پرنده را محبوس کنم، قفسی به بزرگی آسمان می سازم.
• به عقیده گیوتین، سر آدم زیادی است.
• به یاد ندارم نابینایی به من تنه زده باشد.
• قلبم پرجمعیت ترین شهر دنیاست.
• به نگاهم خوش آمدی.
• قطرهٔ باران، اقیانوس کوچکی است.
• هر درخت پیر، صندلی جوانی می‌تواند باشد.
• برای اینکه پشه‌ها کاملاً ناامید نشوند، دستم را از پشه‌بند بیرون می‌گذارم.
• گربه بیش از دیگران در فکر آزادی پرندهٔ محبوس است.
• روی همرفته زن و شوهر مهربانی هستند!
• غم، کلکسیون خنده ام را به سرقت برد.
• بلبل مرتاض، روی گل خاردار می‌نشیند!
• گلوبولهای سفید خونم جسد میکروب را اشکریزان تا گورستان به دوش کشیدند.
• نسیمی که به تک درخت می وزد سرود تنهایی سر می دهد.
• شکوفه پرواز هنگام پر کشیدن شکوفان می شود.
• آدم برفی تگرگ اشک می ریزد.
• مرحوم درخت با کمک نجار از نردبان چوبی بالا می رود.
• ستارگان در دل شب به روشنی روز می درخشند.
• قطرات باران در آغوش هم آب می شوند.
• باد به کمک موج به ماهی می وزد.

---

نمونه های از کاریکلماتور های زبان فارسی که درنشریات وبلاگ ها و کتاب ها منتشر شده اند.

کاریکلماتور های حسین ناژفر

• خط فقر ، الفبا ندارد.
• «پری»روز، زیباترین روز بود.
• باران، زبان ِناودان را باز كرد.
• بی كله ای، سرشناس شد.
• بزنم به تخته ، میخ خوبی است.
• تور ماهیگیر پر شد از ماهی آزاد.
• تنبل عاشق کارهای ستادی است.
• سارای این زمانه عاشق دارا می شود.
• جهان خوار اول تجزیه می کند بعد تحلیل.
• یكی را دیدم «ایستاده»، «خوابیده» بود.
• دوزیستان هم از توبره می خورند و هم از آخور.
• دسته ی تبر ، کوفی ترین خویشاوند درخت است.
• فقر ، «سگ دو» را به رشته ی ورزشی تبدیل کرد.
• درختان «تبرستان»، همه بی سر و شاخه اند.
• بی رنگ و روغن هم، می توان تابلو شد.
• خوش مزه ترین نان ، نان ِ بازو است.
• صحنه ی جرم بوی عزراییل می دهد.
• هیزم شکن دکان درخت را تخته کرد.
• از سراب آموختم نوشیدن عطش را.
• ساز بادی هم به هر بادی نمی رقصد.
• پسته ی خندان به ریش فقرا می خندد.
• گیوتین ، سرخورترین تیغ آرایشگری است.
• برای چریدن باید رسم گوسفند پیشه کرد.
• مایه دارترین آدم هم «پابرهنه» به دنیا می آید.
• آدم های ستاد تخریب ، تخصص نوسازی ندارند.
• «حق با مشتری است» ، شعار کاندیدای کاسب است.
• ای کاش فاصله ی بین «زرادخانه» و «ضرابخانه» را صلح پر کند.
• اغنیا به آب درمانی و فقرا به نان درمانی نیازمند هستند.
• زاینده رود جای خالی ماهی را با خشک سالی پر کرد.
• آی سی یو ، تختی برای اقتصاد در حال احتضار ندارد.
• چاقوكش حرفه ای، متخصص خطاطی چهره است.
• گندم زنگ زد ، کشاورز پای درد دلش گریست.
• بی انصاف، نام دكانش را «عدالت» گذاشت.
• همیشه «زبان» را به «جبر» ترجیح داده ام.
• شادترین پلی كه دیدم، پل سیدخندان بود.
• کفش فقیر با لبخند ، اشک او را در آورد.
• سن تكلیف، آغاز بلاتكلیفی نوجوان است.
• بنزین هم «جایگاه» دارد ، وای بر فقیر.
• آدم خود جوش نیازی به دیگ ندارد.
• سایه ات ، نگاهم را آفتابی کرد.
• رودخانه هم اهل طغیان است.
• چكیدن ، تولدِ باران است.

کاریکلماتورهای حسین مقدسی نیا

• هروقت آب از سرم می گذرد زیرآبی می روم!
• کلاغ می خواست پرواز هواپیمارا یاد بگیرد دچار نقص فنی شد!
• برای آنکه خواب از سرم نپرد داخل قفس می خوابم!
• خروس به جرم تاسیس مرغداری روانه زندان شد!
• اگرپدر برایم چاقو بکشد بازهم نمره نقاشیم بیست می شود!
• آنقدر احتیاط می کرد جایی نخوابد که آب زیرش برود عاقبت آبرویش رفت!
• خلبان چترش را باز کرد وزیر باران قدم زد!
• عاشق دل شکسته محتاج یک جمله دلچسب است!
• کشتی گیر حریفش را روی پل برد و او را داخل رودخانه انداخت!
• درخت دلشکسته به پشت هیزم شکن تکیه می دهد!
• برج مراقبت به پرنده زخمی برای نشسن روی باند اجازه فرود داد!
• گلی را که یحیی گل محمدی در دروازه حریف کاشت بوی «گل محمدی »داشت!
• دریا پس از خوردن قرص ماه خودش را بالا آورد!
• آدم دل خور هیچگاه دل نمی دهد تا قلوه بگیرد!
• هروقت دلش می شکست غذای دلچسب می خورد!
• وقتی که عینک نمی زد«سه تار»را تار می دید!
• موجود تک سلولی تا آخر عمر در سلول انفرادی زندانی است!
• برماست که از ماست کره بگیریم نه از آب!
• با تار و پود زندگی خیال می بافم!
• سگ هار بر اثر گاز گرفتگی خفه شد!
• دروازه بانی که گل خورده بود بر اثر مسمومیت روانه بیمارستان شد!
• جوجه اردک زشت منقارش را عمل کرد تا شبیه قو شود!
• شکارچی تا چشمش به شیر افتاد بی درنگ آنرا سرکشید!
• یک گاز از ساندویچش به من داد و یک گاز به ماشینش!
• وقتی از کار بیکار شدم کودک درونم را به شیر خوارگاه سپردم!
• هنگام افطار ثروتمند سفره رنگین و فقیر سفره دلش را پهن کرد!

مهدی فرج الهی

• نانوا هم جوش شيرين مي زند،بيچاره فرهاد
• بهار با کاپشن می آید و با عرقگیر رکابی می رود.
• درزمستان درختان به هم محرم می شوند.
• نانوا هم جوش شيرين مي زند،بيچاره فرهاد .
• قرص ماه در داروخانه پشت دخل نشسته بود.
• به دلم آمد که مي آيي آمدي و دلم رفت.
• آفتاب و باران زندگي را تر و خشک مي کنند.
• هواي آلوده عينک دودي را به مرخصي مي فرستد.
• آتش از درخت بالا رفته بود و آتش نشان سعي مي کرد اورا متقاعد کند پايين بيايد.
• گاوها در صف کشتارگاه همديگر را هل مي دهند.
• وصيت کردم در مجلس ختمم از گاز اشک آور استفاده کنند.
• دست از سرم برداري دست به دست مي شوم.
• با آسودگي خاطر از روي پل عابر پياده براي حواس پرت راننده دست تكان مي دهم .
• از روي پل عابر پياده عرض خيابان را به طول عمرم اضافه مي كنم .
• عزرائيل زودتر از بقيه خودش را به صحنه تصادف مي رساند .
• دست دست كني دست به دست مي شوم .
• نمي دانم چرا هرچقدر به قربانت مي روم نمي رسم .
• از تلفن عمومي براي گفتن حرفهاي خصوصي استفاده مي كنم .
• وقتي دو دل شدم؛ زن دومم را اختيار كردم .
• مهرش به دلم افتاد ؛ اما مهريه اش آنرا از دلم درآورد .
• از مهريه بالا براي انداختن انواع بعضي از ترشي جات استفاده مي شود .
• اگر عشق نبود مخابرات تا به حال ورشكست شده بود .
• آنقدر نصيحت آويزه گوشم كردم كه گوشهايم سنگين شده است .
• آدم بدقول اسكناس بدون گوشه است .
• شنيدن حرف مفت خيلي وقتها گران تمام مي شود .
• لباس عافيت به تنم گريه مي كند .
• از وقتي شنيدم سايه ام را باتير مي زنند ، شبها بيرون مي آيم .
• صندلي محافظه كار است .
• طناب دار همه تقصير ها را به گردن صندلي مي اندازد .
• دزد پر توقع انتظار دارد سگ برايش قلاب بگيرد .
• فوتباليست داستان روي قلم نويسنده فول كرد .
• در مستراح عمومي همه پا جاي پاي هم مي گذارند .
• انديشه در سكوت روزگار سپري مي كند .
• اگر پول چرك كف دست باشد ، مخارج سنگين زندگي حكم صابون آنتي باكتريال را دارد .
• شگفتا دهانم بوي شير مي دهد كله ام بوي قرمه سبزي .
• با ارئه فيش حقوقي ام عزرائيل را متقاعد كردم جانم را بگيرد .
• عاقبت در بالماسكه زندگي ، رخ در نقاب خاك مي كشيم .
• با جان كندن عزرائيل را ملاقات كردم .
• براي سفر آخرت بدنبال همسفر مي گردم .
• تابستان در ختان را براي آمدن پاييز خوب مي پزد .
• به لطف دسته كلاغها درخت عريان ميوه داده است .
• بهار را در گلدان پس انداز مي كنم .
• با يك گل مي توان دل بهار را بدست آورد .
• آفتاب و باران زندگي را تر و خشك مي كنند .
• سراب با آفتاب رفع تشنگي مي كند .
• كوهنورد اميدوار از سقوط بالا مي رود .
• لباسهايم روي چوب لباسي رفع خستگي مي كنند .
• سقوط از ارتفاع جان مي گيرد و ارتفاع در سقوط جان مي دهد .
• زبان مادري گوسفند دوحرف دارد ؛ ب و ع

http://farajolahi.ir

عباس گلکار

• سپیده، شب رنگ باخته است.
• ستاره، حیران ظلمات است.
• ماه،نگران زمین است.
• ستاره، محو تماشای طلوع می‌شود.
• باران در پیشگاه بهاران به خاک می‌افتد.
• ناودان‌ها در مرگ باران سکوت می‌کنند.
• ای کاش اردیبهشت از زیر باران یک ریز نگاه می‌گذشت!

سهراب گل هاشم

• شاید حکیم نظامی پزشک ارتش بوده است .

• چون وقتمون خیلی کم بود ، همه چیز بین ما زود تمام شد .

• وقتی از کارخانه باز نشسته شد در کار خانه با همسرش شریک شد .

• وقتی آبله مرغان گرفتم بیش از همه از خروس ها وحشت داشتم .

• بعضی ها مشغول ساخت و ساز هستند و بعضی ها مشغول ساخت و پاخت .

• فقط حرف های استاد ریاضی حرف حساب بود .

• مثل زود پز باش ، درحالی که می جوشی به آرامی هم سوت بزن .

• شیرین ترین بازی ها نامزد بازی است ، به شرطی که به ازدواج منتهی نشود !

• گل شیپوری نوازنده بزرگ ارکستر بزرگ باغ است .

• در کشورهای عقب مانده به قلم های بی جوهر آزادی داده می شود .

• قبض آب را که دید برق از سرش پرید .

• کشاورز عصبانی ، بادمجان را زیر چشم می کارد .

• عشق های آبکی ، در تابستان زود تبخیر می شود .

• فردا اولین روز از بقیه عمر شماست .
• بابت بدهی اش ، تصمیم گرفت آینده اش را پیش فروش کند .

• آنچه هستید ، شما را بهتر معرفی می کند تا آنچه می گویید .

• زندگی بدون عشق ، مثل پیژامه بدون کش است .

• آرایشگر مدعی شد که از او سرشناس تر کسی نیست .
• بعضي از كشور ها وسايل ارتباط جمعي دارند و بعضي ها وسايل اغفال جمعي .

• در جدال اعداد ، اين صفر ها هستند كه بي طرفند !

• طناب دار و صندلي به يك اندازه مقصرند .

• در زندگي بعضي ها هم نفس هستند و بعضي ها هم قفس .

• روان شناس ها و وكيلان زبان گراني دارند .

• خود گوي و خود خند اي هنرمند ، اين است طنز هدفمند !

• بعضي ها محو قدرتند و بعضي ها در پي حذف آن .

• قند خون مزه تلخي به زندگي مي دهد .

• از تجمع نجواها ، فرياد متولد مي شود .

• به خاطر پايمال كردن حقوق ديگران ، كفش هايش را محاكمه كردند .

• مشكلات قابل حل زندگي را طلاق منحل مي كند .

• با هنر ها در مجلس هستند و بي هنر ها در دفتر طنز بچه مشد .

• آنهايي كه زبانشان دراز است ، شخصيتي كوتاه دارند .

• بجز آدم پاي دار ، همه بيدارند .

• گاهي نگاهم در خيابان چشمانش راهپيمايي مي كند .

• بيهوده متاز ، مقصد همه خاك است .

• بعضي ها اهل دلند و بعضي ها تنديسي از خاك و گل .

• هر آدم خوب گذشته اي دارد و هر آدم گناهكار آينده اي .

• فرياد كشيدني است اما كمتر وزن مي شود .

• بعضي ها به عرض زندگي فكر مي كنند و بعضي ها به طول آن .

• سر شناس تر از آرايشگر ها كسي را نمي شناسم .

• هميشه درست مي گويم اما نمي دانم چرا حق با ديگران است .

• باطري خورشيد شبها زير شارژر ماه است .

• بچه هاي فقير فقط در زنگ انشاء به كنار دريا مي روند .

• هر داغي ، سرد مي شود اما هيچ پخته اي خام نخواهد شد .

عباس گلکار نقل از کتاب ماه نگران زمین است

• طنز، روی مردم را باز میکند.
• درختان را میبرند تا سیل به آنها اصابت نکند.
• آدم پرخور، صاحب سخن را تسلیم کرد.
• تملق، گندستایی میکند، انتقاد، گندزدایی.
• دوستی خر و خرسوار، ناشی از بیتمیزی خر است.
• اگر مرگ نبود، جاده ی عمر به شکل دایره بود.
• نویسنده ای که نوشته اش را خواننده نمیفهمد، اگر ننویسد، زودتر به مقصد میرسد.
• مرگ، شایعه ی عمر جاودانه را تکذیب کرد.
• توفان، درخت خشکیده را آسانتر میاندازد.
• دستی که درختان جنگل را میبرد، ستونِ پنجم سیل است.
• پدر سالار، کودکِ بی کودکی است.
• در جنگ، بیش از کودکان، کودکی کشته میشود.
• گوش پاییز، سنگینتر از آن است که صدای پای بهار را بشنود.
• عدد 4 به نقطه ی نامعلومی چشم دوخته است.
• عدد 8، هفتی است که بالانس زده.
• خدا، پرواز را آفرید، انسان قفس را.
• توهین و تملق در قاموسِ آینه نیست.
• سکوت، هیچ سخنی را سانسور نمیکند.
• قفس، خانه ی امن پرنده ی بی پرواز است.
• زمان، معطل ساعت تنبل نمیماند.
• پرندهای که با قفساش کنار آمده، احساس آزادی میکند.
• جاده ی متروک و مسافرِ منزوی، همدیگر را پیدا میکنند.
• ماهی ساده لوح، روی آب می آید تا از توجه گربه، تشکر کند.
• ای کاش نبودنت را هم با خودت برده بودی!
• آبشار، رودخانه ی عمودی است.
• کابوس خشکسالی، صدای پای آب است.
• راه راستی از تونل وحشت واقعی میگذرد.
• قبرستان، جامعه ی بی طبقه ی همیشه ی تاریخ است.
• مرگ، همه را لخت میکند.
• سیل و مرداب، افراط و تفریط جریان آبند.
• سگ گله، چنان هار شد؛ که گله به گرگ پناه برد.
• تزویر نگذاشته که کارخانه ی طنز از بابت مواد اولیه در مضیقه باشد.
• پرواز شکسته، خودش را به قفس معرفی کرد.
• تبخیر تدریجی کودکی را، بزرگ شدن مینامیم.
• آینه به تو میبالد.
• سکوتِ جاده ی متروک، جاودانه نیست.
• نه لاستیک ترکید، نه راننده خواب بود، جاده، جاخالی داد.

سامان فیروزی

• آقایان معتقدند آدم باید مرد باشد و خانم ها معتقدند مرد باید آدم باشد !
• سیارات منظومه شمسی به جمله “همیشه حق با مشتری است” اعتراض دارند!
• عشق مرا به دیوانه خانه کشاند چون معشوقه ام پرستار تیمارستان بود.
• بعضی ها دستشان رو می شود اما رویشان کم نمی شود.
• غزل قصیده ای است که عاشق شده باشد.
• معتادان به وسوسه شان جامه «عمل» می پوشانند
• جیغ بنفش ، حاصل ترکیب جیغ طرفداران تیم های آبی و قرمز در ورزشگاه است.
• پس از گذاشتن عینک، از عشق با نگاه اول پشیمان شد.
• نوشته‌های سنگ قبر هر انسان هنگام تولدش نوشته می شوند.
• پستچی تنبل، نامه‌ها را به اولین صندوق پست سر راه می‌اندازد.
• دنیا پرستی همیشه بد نیست،مخصوصا وقتی تو دنیای من باشی.
• جاذبهٔ معشوق بدتر از جاذبهٔ زمین انسان را بر زمین میکوبد.
• آدم‌های سربه زیر کمتر جواب سربالا میدهند.
• برای اینکه کفش‌هایش را برق بیاندازد، بندهای آن را در پریز فرو می‌کرد.
• شیرینی بعضی خاطرات مانند شیرینی لیمو شیرین با گذر زمان به تلخی‌ میزند.
• آدم شیرین زبان برای خوردن چای به قند نیاز ندارد
• قبرستان کلی کشته-مرده دارد
• بعضی هواپیماها به جای "آن ور دنیا" آدم را به "آن دنیا" می برند.
• به نظر دانشمندان نژاد پرست ، دوغ تنها به خاطر رنگش از نوشابه سیاه بهتر است.
• تجلی عشق آسمانی را در مهماندار هواپیما دید.
• مرگ سایه در آغوش نور اتفاق می‌‌افتد.
• روزنامه‌های وابسته به محافل قدرت زورنامه هستند.
• می خواست حرف های گنده تر از دهانش بزند واژه ها در گلویش گیر کردند
• حیوانات آزادیخواه محل اختفای شیر را به شکارچی لو دادند.
• چون صورتش مثل ماه بود فقط فضانوردان عاشقش می شدند.
• مهم ترین هوادارانش ریه‌هایش بودند.
• پس از دادن صدقه، بلای هفتاد و یکم بر سرش نازل شد!

فاطمه شتابی وش

• اسباب بازی های کودکان مدرن شدند ولی دنیای خیال کودکان پوسید !!
• مادری که لالایی بلد نباشد ، ترانه ای از زبان کودکش نخواهد شنید.
• نوزاد به دنیا نیامده ، چک پول نقد نشده ی حساب ازدواج است .
• انتهای جاده ی زندگی خانه ایست که مرگش نامند.
• گاو ، جویده ترین کلمات را بر زبان می آورد : ما !
• گاهی آنقدر در دسترس هستم ، که باید از من دور شد.

جمال ناصری

• برای عیادت از خیاط باشی کمپوت دکمه و پارچه گلی بردم!
• پرسپولیسی ها تو تقویم بیشترین طرفدار را دارند.
• تبعیدی ام ناآرامم سیزده ساله دانش آموزم زیرا زاده ی سیزده آبانم!
• طلادوستان در هنر تذهیب می کنند
• آدم احمق تنها ورودی اش Mouseاست.
• بداقبال از بازار شانس خرید.!
• کیش یک آدم کش،تروریست بودن است.
• کوه های بینالود از مشهد دودآلود دیده می شوند.

مهرداد حبیبیانی زند نقل از کتاب گاهی به نگاهم سر بزن

• گاهی به نگاهم سربزن.(نام کتاب)
• وقتی به توفکر می کنم ، اندیشه ام ته می گیرد.
• تولدم در مرگم تمنای نجات دارد.
• زندگی در مرگ ته نشین می شود.
• وقتی به جنگ می اندیشم، وضعیت اندیشه ام قرمز می شود.
• زندگی سقوط انسان از کودکی به پیری است.
• صداقت تنها موجودی قلبم است.
• وقتی نماز می خوانم ایمانم قد می کشد.
• از مرز نگاهت پا را فراتر نمی گذارم.
• به زیر باران لحظه ها عمرم شور می رود.
• وجودت آبروی علاقه من است.
• با تو در سرزمین مهربانی برای خود برو و بیایی دارم.
• واژه معتاددر کتاب دایره المعارف هم تحت پیگرد است.
• برای نگاهت هستی ام را لاجرعه سر می کشم.
• وقتی نیستی هستی ام به خطرمی افتد.

کتاب گاهی به نگاهم سر بزن اثر مهرداد حبیبیانی زند