کتاب دده قورقود

از ویکی‌گفتاورد
(تغییرمسیر از دده‌قورقود)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

کتاب دَدَه‌قورقود (به ترکی استانبولی: Dede Korkut or Korkut Ata؛ آذری: Dədə Qorqud, دده‌قورقود؛ ترکمنی: Gorkut-ata) نام مجموعه‌ای از چندین داستان حماسی به زبان ترکی اوغوزی است[۱][۲] این مجموعه از ۱۲ داستان به نثر و نظم تشکیل شده و مجموعه‌ای است که زندگی، ارزش‌های اجتماعی و باورهای پیش از اسلام ایل‌های ترک اوغوز را نشان می‌دهد. ارزشمندترین مجموعه نثر فولکلور امپراطوری عثمانی در قرن‌های چهاردهم و پانزدهم میلادی، این کتاب است که قدیمی‌ترین اثر به‌جامانده از افسانه‌های ترکان اوغوز می‌باشد[۳][۴][۵]. برخی از صاحب‌نظران نیز قدمت کتاب را در حدود قرن شانزدهم میلادی تخمین زده‌اند.[۶][۷][۸]

داستان بوغاج پسر دیرسه خان (دیرسه خان اوغلو بوغاجین بویو)[ویرایش]

  • دیرسه‌خان که از برخورد بایندیرخان به علت نداشتن فرزند غمگین است به خانه بازگشته و با خاتون خود چنین می‌گوید:

«بیا تاج سرم، خوشبختی‌ام، ای وصله جانم، تویی که مثل آهو می‌خرامی، گیسوان مشکی رنگت روی پایت بوسه می‌کارند، ابروانت چون کمانی بهم پیوسته، لبت یاقوت سرخ و گونه‌هایت سیب‌های سرخ پاییزی»[۹]

  • خاتون خطاب به دیرسه‌خان:

«بیا ای روشنی خانه‌ام، تاج سرم، بیا داماد آن خان بزرگ ایل، دلبند یگانة مادرم، تویی که والدین من سپردندم به تو، تویی که تا چشم بگوشودم با من بوده‌ای، دل بر تو بستم، آه دیرسه‌خان»[۱۰][۱۱]

  • دده قورقود خطاب به دیرسه‌خان

«کوه‌های پابرجایتان واژگون نشود، درخت سایه‌افکن‌تان قطع نگردد، رود زلال جاری‌تان خشک نشود، نیزه رنگارنگ‌تان به گاه فرورفتن خرد نشود»

منابع[ویرایش]

Wikipedia-logo-fa.png
ویکی‌پدیا مقاله‌ای دربارهٔ
  1. «زبان ملّی و برنامهٔ آموزش زبان‌های محلی». پارسی‌انجمن. 
  2. «داستان دده‌قورقود». آذرگشنسپ از کتاب مطالعاتی دربارهٔ تاریخ و زبان و فرهنگ آذربایجان. 
  3. Stanford Jay Shaw, History of the Ottoman Empire and Modern Turkey, Cambridge University, 1۹۷۷, pg 141. Excerpt: "The greatest folk product of the fourteenth century was the prose collection of Dede Korkut, the oldest surviving examples of Oghuz Turkmen epic. Dede Korkut relates the struggles of Turkmens with the Georgians and Abkhaza Circassians in the Caucasia as well as with the Byzantines of Trabazon, adding stories of relationships and conflicts within Turkomen tribes
  4. ^ Cemal Kafadar(۱۹۹۵), “in Between Two Worlds: Construction of the Ottoman states”, University of California Press, 1995. Excerpt: "It was not earlier than the fifteenth century. Based on the fact that the author is buttering up both the Akkoyunlu and Ottoman rulers, it has been suggested that the composition belongs to someone living in the undefined border region lands between the two states during the reign of Uzun Hassan (1466-78). G. Lewis on the hand dates the composition “fairly early in the 15th century at least”.»
  5. İlker Evrım Bınbaş OḠUZ KHAN NARRATIVES in Encyclopaedia Iranica The Ketāb-e Dede Qorqut, which is a collection of twelve stories reflecting the oral traditions of the Turkmens in the 15th-century eastern Anatolia, is also called Oḡuz-nāma. [۱]
  6. Kitab-i Dedem Korkut, SLUB. «Kitab-i Dedem Korkut - Mscr.Dresd.Ea.86». digital.slub-dresden.de. بازبینی‌شده در 2019-01-27. 
  7. Cemal Kafadar (۱۹۹۵), “in Between Two Worlds: Construction of the Ottoman states”, University of California Press, 1995.
  8. Michael E. Meeker, “The Dede Korkut Ethic”, International Journal of Middle East Studies, Vol. 24, No. 3 (Aug. , ۱۹۹۲), ۳۹۵–۴۱۷.
  9. صفحه ۶۲ از کتاب «مقدمه‌ای بر بررسی کتاب دده‌قورقود» نوشته میر علی سید سلامت – شابک 9-19-5964-964
  10. صفحه ۶۵ از کتاب «مقدمه‌ای بر بررسی کتاب دده‌قورقود» نوشته میر علی سید سلامت – شابک 9-19-5964-964
  11. https://www.bitmishradio.com/s01e04/