مانکجی لیمجی هاتریا

مانکجی لیمجی هاتریا (Maneckji Limji Hataria) ملقب به درویش فانی(زادهٔ:۲۱ آذرماه قدیم۱۱۹۲ خورشیدی برابر با۱۲۳۰ هجری قمری در قصبه موراسومالی از توابع بندر سورات در هندوستان ، درگذشتهٔ:۱۲۶۹ خورشیدی در تهران) ،از سران و دانشمندان زرتشتی و نخستین سفیر پارسیان بمبئی در ایران در عصر ناصرالدین شاه قاجار می‌باشد که بسیاری تجدید حیات دوباره آئین زرتشت در قرن اخیر را نتیجه زحمات بسیار و تلاشهای طاقت فرسای وی می‌دانند.

نقل قول

• «وقتی در مملکتی الواط و اشرار درصدد خرابی مملکت هستند و حتی از قتل وزرای مملکت نیز دریغ نمی نمایند، پس ببینید به زرتشتیان آن زمان چه می گذشته است!؟... اگر ده یک این ظلم ها به طوائف دیگر وارد می آید[می آمد] شاید اثری از آنها نبود و اینها بودند که مقاومت نمودند و آن هم [از سر] ایمانشان بود.»
  • در سخنرانی که در سال 1863 میلادی در بمبئی ایراد کرده است

«با همه اقدامات [که در ایران کردم] و همه سوقاتها که [به زرتشتیان ایران] دادم، معذالک در این مدت توقف من در ایران هفت نفر از زرتشتیان یزد و کرمان از دست اشرار و الواط به قتل رسیدند و چندین نفر زخمی گردیدند و چهل نفر را در عرض راه برهنه نمودند و اموال آنها را بردند! ، از اینها گذشته گاهی خیال قتل خود من و "هرمز" بنده زاده را داشتند!....»

• • وی در جای دیگر درباره وقایعی که در دوران اقامت خود در ایران رخ داده است، می گوید:

منبع

• نمیرانیان، دکتر کتایون، زرتشتیان ایران پس از اسلام تا امروز ، انتشارات مرکز کرمان شناسی، چاپ اول:۱۳۸۷ ، برگه‌ی: 272